Przedwieczny (Urizen) – The Ancient of Days (1794)
William Blake stworzył „Przedwiecznego” (ang. „The Ancient of Days”) w 1794 roku jako frontyspis, czyli ilustrację otwierającą, do swojej książki „Europe a Prophecy”. Przedstawia brodatego starca, utożsamianego z Urizenem, który z wnętrza słońca wyznacza cyrklem granice świata. Odbitki znajdują się w kilku zbiorach, m.in. w British Museum w Londynie i w Whitworth w Manchesterze.
William Blake (1757–1827), Przedwieczny (Urizen) (1794).
Skąd pochodzi „Przedwieczny”?
Jesienią 1790 roku Blake przeniósł się do Lambeth w Londynie. Miał tam pracownię, w której powstały tak zwane księgi z Lambeth, w tym „Europe a Prophecy” z 1794 roku. Blake sam komponował, drukował, kolorował i sprzedawał te książki we własnym domu. „Europe” składa się z 18 płyt o wymiarach około 23 × 17 cm.
„Przedwieczny” jest pierwszą ilustracją tej książki. Odbitka w British Museum jest datowana na 1794 rok. Muzeum opisuje jej technikę jako barwny druk wypukły z trawionej płyty (relief etching) i trawienie białą linią, w kolorach niebieskim, czarnym, czerwonym i żółtym, uzupełniony ręcznym kolorowaniem. Odbitka ma 23,3 × 16,8 cm. Blake kolorował odbitki ręcznie, więc poszczególne egzemplarze różnią się barwami.
ArtystaWilliam Blake (1757–1827)
DziełoPrzedwieczny (Urizen) (1794) The Ancient of Days (frontyspis „Europe a Prophecy”)
Technikadruk wypukły z trawionej płyty, kolorowany ręcznie
Kogo przedstawia rycina?
Postać to nagi, brodaty mężczyzna, który kuca w niebiańskiej sferze i sięga w dół cyrklem, by zmierzyć otaczającą go ciemność. Zwykle utożsamia się go z Urizenem, postacią z własnej mitologii Blake'a. Whitworth w Manchesterze opisuje Urizena jako ucieleśnienie ucisku, który wyłania się z płonącej kuli, by narzucić światu podziały i niezmienne prawa.
Tytuł „The Ancient of Days” pochodzi z Księgi Daniela, gdzie tak nazwany jest Bóg. W polskich przekładach Biblii odpowiada mu określenie „Przedwieczny”. Motyw cyrkla nawiązuje do Księgi Przysłów (8,27). W angielskim przekładzie króla Jakuba werset ten mówi o Bogu, który przykłada cyrkiel do powierzchni otchłani.
Co widać na grafice?
Starzec klęczy w czerwono-pomarańczowym kręgu słońca. Jego białe włosy i broda rozwiewają się na wietrze. Jedną rękę wyciąga w dół, w ciemność, a w dłoni trzyma złoty cyrkiel o szeroko rozwartych ramionach. Wokół słońca kłębią się ciemne chmury.
Według katalogu Tate kompozycja wyrosła z ilustracji w książeczce Blake'a „There is No Natural Religion” z około 1788 roku, na której starzec kreśli cyrklem na ziemi. Badacze wiążą ją także z frontyspisem wydania „Principiów” Newtona z 1729 roku, na którym uczony zostaje wyniesiony do nieba. Blake miał na niego odpowiedzieć własnym obrazem Stwórcy, który w postaci Urizena narzuca wszechświatowi rozumowy porządek.
Ostatnia odbitka Blake'a i gdzie zobaczyć oryginały
Kilka tygodni przed śmiercią Blake'a, w 1827 roku, Frederick Tatham zamówił u niego osobną, kolorowaną odbitkę „Przedwiecznego”. Zapłacił więcej, niż Blake otrzymywał wcześniej za jakąkolwiek pracę. Chory artysta kolorował ją, siedząc podparty w łóżku. Według przekazu, gdy skończył, odłożył arkusz i zawołał: „There, that will do! I cannot mend it”, czyli „No, wystarczy! Nie umiem już tego poprawić”.
Whitworth w Manchesterze przechowuje odbitkę, którą Blake pokolorował na kilka dni przed śmiercią. Muzeum uważa ją za ostatnią wersję, nad którą pracował. Egzemplarze książki „Europe a Prophecy” z tą ilustracją są m.in. w British Museum, w Bibliotece Kongresu, w Morgan Library & Museum i w bibliotece Uniwersytetu w Glasgow.
Najczęstsze pytania
Gdzie można zobaczyć oryginał „Przedwiecznego”?
Istnieje kilka odbitek, m.in. w British Museum w Londynie i w Whitworth w Manchesterze. Odbitkę z Whitworth Blake kolorował na kilka dni przed śmiercią.
Kiedy powstał „Przedwieczny”?
W 1794 roku jako frontyspis książki „Europe a Prophecy”. Blake kolorował kolejne odbitki aż do 1827 roku.
Czy to obraz czy rycina?
To grafika: odbitka z trawionej płyty, drukowana wypukło i kolorowana ręcznie. Dlatego poszczególne odbitki różnią się barwami.
Produkty z obrazem „Przedwieczny (Urizen)”
Reprodukcję obrazu drukujemy na produktach szytych w naszej pracowni w Polsce. Poniżej wybrane z nich.
