Piłsudski na Kasztance – Piłsudski na kasztance (1928)
Wojciech Kossak namalował „Piłsudskiego na Kasztance” w 1928 roku. Obraz przedstawia Józefa Piłsudskiego w mundurze, siedzącego na swojej klaczy wśród kwitnących wrzosów, z wojskiem w tle. Oryginał należy do Muzeum Narodowego w Warszawie.
Wojciech Kossak (1856–1942), Piłsudski na Kasztance (1928) · Muzeum Narodowe w Warszawie.
Kim była Kasztanka?
Kasztanka, pierwotnie nazywana Fantazją, urodziła się w 1909 lub 1910 roku w folwarku w Czaplach Małych należącym do hrabiego Eustachego Romera. Jego córka, Maria z Romerów Duninowa, podarowała klacz strzelcom I Brygady Legionów Polskich. Tak trafiła do Komendanta Józefa Piłsudskiego, który po raz pierwszy dosiadł jej w sierpniu 1914 roku. Imię „Kasztanka” nadał jej sam Piłsudski.
Była to niewysoka klacz, mierząca około 150 cm w kłębie, o maści jasnokasztanowatej, z białą łysiną na pysku i białymi nadpęciami na wszystkich czterech nogach. Nerwowo reagowała na ogień artylerii. Ostatni raz Piłsudski dosiadał jej 11 listopada 1927 roku podczas defilady na placu Saskim w Warszawie. Kilka dni później, w czasie transportu koleją, klacz doznała urazu kręgosłupa i padła 23 listopada 1927 roku w Mińsku Mazowieckim.
ArtystaWojciech Kossak (1856–1942)
DziełoPiłsudski na Kasztance (1928) Piłsudski na kasztance
Technikaolej na płótnie, 108,5 × 92,5 cm
Gdzie jest oryginałMuzeum Narodowe w Warszawie
Kiedy Kossak namalował obraz?
Płótno jest sygnowane w prawym dolnym rogu: „Wojciech Kossak / 1928”. Powstało więc w roku następującym po śmierci Kasztanki. Nie był to pierwszy wizerunek Marszałka w jego dorobku: w połowie lat dwudziestych malował portrety wielu ważnych osób w państwie, w tym Józefa Piłsudskiego.
W tym samym 1928 roku powstały też inne przedstawienia Marszałka jego pędzla, które dziś również są w Muzeum Narodowym w Warszawie, m.in. niewielki „Portret Marszałka Józefa Piłsudskiego” w półpostaci.
Co widać na obrazie?
Piłsudski siedzi na Kasztance, zwrócony w prawo. Ma szary mundur i czapkę, a przy siodle wiszą skórzane torby. Klacz stoi spokojnie, z wyraźną białą łysiną i białymi znaczeniami na nogach, zgodnie z tym, jak opisywano jej wygląd. Pierwszy plan wypełniają fioletowe kępy wrzosów i suche trawy.
Po lewej stronie, pod wysokimi sosnami, jedzie grupa jeźdźców. Po prawej, w głębi, przesuwa się kolumna żołnierzy, a nad całością ciągnie się ciemne, burzowe niebo, rozjaśnione nad horyzontem. Kontrast spokojnej postaci na koniu i ruchu wojska w tle buduje nastrój całej sceny.
Obraz ma wymiary 108,5 × 92,5 cm i jest namalowany olejem na płótnie.
Jakie były losy obrazu i gdzie go zobaczyć?
Według katalogu Muzeum Narodowego w Warszawie obraz został wywieziony w czasie II wojny światowej. Odzyskano go w ramach rewindykacji z Krakowa 5 czerwca 1946 roku. Dziś należy do zbiorów muzeum (nr inw. MP 3744 MNW) i jest dostępny w jego katalogu cyfrowym.
Wcześniejszy opis na naszej stronie zawierał niepotwierdzone informacje, m.in. o wielokrotnym pozowaniu Piłsudskiego w Belwederze i Sulejówku. Nie znaleźliśmy na to źródła, dlatego je usunęliśmy.
