Obraz „Portret damy z lornetką” Anna Bilińska-Bohdanowiczowa namalowała w 1884 roku. Przedstawia elegancką młodą kobietę w kapeluszu z piórami, która trzyma w dłoniach małą lornetkę. Oryginał należy do Muzeum Narodowego w Warszawie.
Anna Bilińska-Bohdanowiczowa (1854–1893), Portret damy z lornetką (1884) · Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa.
Kiedy powstał „Portret damy z lornetką”?
Obraz powstał w 1884 roku, gdy Bilińska od dwóch lat mieszkała w Paryżu i uczyła się w pracowni dla kobiet w Académie Julian. Od 1883 roku miała własne niewielkie atelier i sama zarabiała na utrzymanie, malując m.in. martwe natury i „główki”, dając lekcje rysunku i kolorując fotografie. Rok 1884 był dla niej trudny, bo zmarli jej ojciec oraz przyjaciółka Klementyna Krassowska. W tym samym roku debiutowała na paryskim Salonie, choć jeszcze rysunkiem.
Nie wiadomo, kim była portretowana kobieta. Tytuł obrazu jest opisowy i nie podaje nazwiska modelki. W sklepie obraz występował jako „Kobieta z lornetką”, ale tytuł muzealny brzmi „Portret damy z lornetką”, a po angielsku „Portrait of a Lady with Opera Glasses”.
ArtystaAnna Bilińska-Bohdanowiczowa (1854–1893)
DziełoPortret damy z lornetką (1884)
Technikaolej na płótnie, 91 × 72 cm
Gdzie jest oryginałMuzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa
Co przedstawia obraz?
Młoda kobieta siedzi zwrócona lekko w bok i patrzy w lewo, poza obraz. Ma ciemnogranatową suknię z czerwonym kołnierzykiem, a na głowie duży czarny kapelusz ozdobiony brązowymi piórami i czerwoną kokardą. Przy dekolcie przypięła jasną chusteczkę. W dłoniach trzyma małą, ciemną lornetkę teatralną, ale nie patrzy przez nią.
Obok, na krześle, leży barwny szal w czerwieniach i zieleniach, który ożywia ciemną sylwetkę. Tło jest jasne, szarobiałe i gładkie, bez szczegółów wnętrza. Sygnatura malarki znajduje się w prawym górnym rogu. Płótno ma wymiary 91 × 72 cm.
Co o tym portrecie pisał Wojciech Gerson?
Wojciech Gerson, warszawski nauczyciel Bilińskiej, w 1885 roku opublikował w piśmie „Świt” artykuł o pracy kobiet w sztukach pięknych. Ocenił w nim obrazy przysłane przez Bilińską z Paryża, wśród nich właśnie „Portret damy z lornetką”. Pisał, że odróżniającym ją przymiotem jest malowanie „szczególnie jak na kobietę śmiałe i dzielne”.
Dodawał, że niejeden mężczyzna mógłby młodej artystce pozazdrościć „pewności ręki, poprawności rysunku i plastyczności odrobienia przedmiotu”. Jednocześnie oczekiwał od niej czegoś więcej niż portretów, czyli wielofigurowych „kompozycji”. Agnieszka Bagińska przytacza tę ocenę jako przykład tego, jak ówczesna krytyka mierzyła malarstwo kobiet miarą „męskiego” warsztatu.
Gdzie można zobaczyć oryginał?
Obraz należy do Muzeum Narodowego w Warszawie od 1927 roku i ma numer inwentarzowy 35904. Reprodukowano go m.in. w albumie „Bilińska. Malarstwo” wydawnictwa Bosz. Z tego samego 1884 roku pochodzi też „Murzynka”, inny portret z kolekcji MNW, który zaginął po II wojnie światowej i wrócił do muzeum w 2012 roku.
Przed wizytą warto sprawdzić na stronie muzeum, czy obraz jest aktualnie eksponowany.
