Artemisia Gentileschi namalowała „Zwiastowanie” w 1630 roku, na początku swojego pobytu w Neapolu. Obraz przedstawia archanioła Gabriela, który klęcząc z lilią w dłoni, zwiastuje Marii narodziny Syna Bożego. Oryginał znajduje się w Museo di Capodimonte w Neapolu.
Artemisia Gentileschi (1593–ok. 1654), Zwiastowanie (1630) · Museo di Capodimonte, Neapol.
Kiedy i dla kogo powstało „Zwiastowanie”?
W 1630 roku Artemisia przeniosła się z Wenecji do Neapolu w poszukiwaniu nowych, lepiej płatnych zleceń. Z wyjątkiem wyjazdu do Londynu i kilku innych podróży mieszkała tam już do końca kariery. „Zwiastowanie” powstało we wczesnym okresie neapolitańskim.
Obraz uważa się za ołtarz, ale nie wiadomo, dla którego kościoła go zamówiono. Artystka zostawiła na nim podpis i datę 1630, więc czas powstania nie budzi wątpliwości.
ArtystaArtemisia Gentileschi (1593–ok. 1654)
DziełoZwiastowanie (1630) Annunciazione
Technikaolej na płótnie, 257 × 179 cm
Gdzie jest oryginałMuseo di Capodimonte, Neapol
Co przedstawia obraz?
Scena rozgrywa się w ciemnym wnętrzu, z którego wyłaniają się dwie mocno oświetlone postacie. Po lewej klęczy archanioł Gabriel w bogatych szatach w kolorze szafranu, z białymi skrzydłami. W prawej ręce trzyma lilię, a lewą wskazuje w górę. Po prawej Maria w czerwonej sukni i ciemnoniebieskim płaszczu pochyla się lekko i przykłada prawą dłoń do serca.
Z góry spływa snop światła, w którym widać białego gołębia, a wokół krążą uskrzydlone główki cherubinów. Na podłodze w prawym dolnym rogu leży mała karteczka z podpisem artystki i datą. Obraz pokazuje moment opisany w Ewangelii, gdy Gabriel ogłasza Marii, że zostanie matką Syna Bożego.
To duże płótno, mierzy 257 na 179 cm. Jego stan zachowania nie jest dobry. Powierzchnia farby jest mocno przetarta, utracono wiele półtonów, a ciemne partie pociemniały. Przez to kontrast światła i cienia wydaje się dziś ostrzejszy, niż był pierwotnie.
Dlaczego to „Zwiastowanie” jest ważne dla oceny Artemisii?
Artemisia jest dziś znana głównie z dramatycznych scen z silnymi bohaterkami, jak Judyta czy Lukrecja. Historyczka sztuki Judith W. Mann w katalogu wystawy „Orazio e Artemisia Gentileschi” (Rzym 2001, potem Nowy Jork) zwróciła uwagę, że to wyobrażenie stało się zbyt wąskie. Badacze zakładali, że malarka nie podejmowała tradycyjnych tematów religijnych, takich jak Matka Boża przyjmująca z pokorą Zwiastowanie.
Według Mann taki stereotyp sprawiał, że wątpiono w autorstwo obrazów, które do niego nie pasowały, albo oceniano je niżej. Sygnowane i datowane „Zwiastowanie” pokazuje, że Artemisia malowała także spokojne, tradycyjne obrazy ołtarzowe.
Jak obraz trafił do Capodimonte?
Pierwsza wzmianka o obrazie pochodzi z kolekcji kawalera Francesca Saveria di Rovette. W 1815 roku sprzedał on płótno obecnemu właścicielowi. Dziś „Zwiastowanie” należy do zbiorów Museo di Capodimonte w Neapolu (nr inw. Q 375).
