Żółte irysy – Iris jaunes (ang. Yellow Irises) (ok. 1914–1917)
Claude Monet namalował „Żółte irysy” około 1914–1917 roku, w późnym okresie twórczości w Giverny. Wąskie, wysokie płótno pokazuje kępę żółtych irysów wśród gęstych, ciemnozielonych liści. Oryginał należy do National Museum of Western Art w Tokio.
Claude Monet (1840–1926), Żółte irysy (ok. 1914–1917) · National Museum of Western Art, Tokio.
Kiedy powstały „Żółte irysy”?
Muzeum datuje obraz na około 1914–1917 rok. W tym czasie Monet od lat malował przede wszystkim swój ogród w Giverny. National Museum of Western Art podkreśla, że po przeprowadzce do Giverny tematy jego obrazów stopniowo zawężały się do tego, co rosło w ogrodzie.
Dokładna data nie jest znana. Na wystawie w nowojorskim Museum of Modern Art w 1960 roku obraz datowano nawet na lata 1918–1926, a w katalogu podano błędne wymiary. Obecne datowanie przyjmuje muzeum w Tokio, które ma obraz w zbiorach.
ArtystaClaude Monet (1840–1926)
DziełoŻółte irysy (ok. 1914–1917) Iris jaunes (Yellow Irises)
Technikaolej na płótnie, 200 × 101 cm
Gdzie jest oryginałNational Museum of Western Art, Tokio
Co przedstawia obraz i dlaczego ma taki format?
Płótno ma 200 cm wysokości i tylko 101 cm szerokości. Dolną część wypełniają długie, falujące liście w odcieniach zieleni i błękitu. Wyżej, na ciemnym tle, rozkwitają żółte kwiaty irysów, rozrzucone swobodnie po całej szerokości obrazu.
Muzeum w Tokio opisuje obraz jako wyraźnie dekoracyjny. Wysoki, wąski format przypomina japońskie malowidła na panelach ściennych. Wznoszące się, faliste linie liści sprawiają, że trudno ustalić, gdzie kończy się pierwszy plan, a zaczyna tło. Ta niejednoznaczność przestrzeni wzmacnia dekoracyjny efekt.
Dlaczego obraz nie ma podpisu Moneta?
Na płótnie nie ma odręcznej sygnatury. W prawym górnym i lewym dolnym rogu odbito natomiast pieczęć pracowni z napisem „Claude Monet”. Takie pieczęcie oznaczają obrazy, które pozostały w pracowni artysty.
Pierwszym właścicielem wymienianym w historii obrazu jest Michel Monet z Giverny, syn malarza. Później płótno należało m.in. do barona von Leitnera w Paryżu i kolekcjonerów w Nowym Jorku. Dwukrotnie było sprzedawane na aukcjach w Nowym Jorku, w 1980 roku w Christie's i w 1986 roku w Sotheby's.
Gdzie można zobaczyć „Żółte irysy”?
W 1986 roku obraz kupiło National Museum of Western Art w Tokio (nr inw. P.1986-0002). Według strony muzeum jest pokazywany w stałej ekspozycji. To olej na płótnie, w katalogu dzieł Moneta Wildensteina ma numer 1826.
Obraz bywa wypożyczany na duże wystawy. Pokazywano go m.in. w latach 2017–2018 na wystawie „Hokusai i japonizm” w Tokio, w 2019 roku w Kimbell Art Museum w Fort Worth na wystawie o późnej twórczości Moneta oraz w latach 2024–2025 na tokijskiej wystawie „Monet: The Late Waterscapes”.
