Historia Jednego Dzieła · Raj w Giverny i Magia Lilii Wodnych
Most nad stawem z liliami wodnymi (1899)
W 1893 rokuClaude Monet zakupił podmokłą łąkę w Giverny i wbrew protestom lokalnych chłopów przekopał odnogę rzeki Epte, by stworzyć swój wymarzony wodny ogród w stylu japońskim. Sześć lat później, gdy staw zarósł egzotycznymi grzbielemami wodnymi, Monet postawił na brzegu sztalugi i stworzył płótno, które stało się najsłynniejszym mostem w historii sztuki. „Most nad stawem z liliami wodnymi” to poetycka brama do prywatnego raju mistrza i prolog do legendarnego cyklu nimfei.
Claude Monet, Most nad stawem z liliami wodnymi (The Japanese Footbridge) (1899) · Zbiory: Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork / Fondation Monet Giverny.
Budowa japońskiego raju i protesty sąsiadów w Giverny
Gdy w 1883 rokuClaude Monet osiadł w małej normandzkiej wiosce Giverny nad Sekwaną, wreszcie odnalazł upragniony spokój po dekadach nędzy i wędrówek. Początkowo skupiał się na przydomowym ogrodzie kwiatowym (Clos Normand), jednak jego prawdziwym marzeniem było stworzenie ogrodu wodnego inspirowanego drzeworytami japońskimi, które pasjami kolekcjonował. W 1893 roku zakupił sąsiednią działkę z bagnistym strumieniem i wystąpił do władz departamentu Eure o zgodę na zmianę biegu koryta rzeki Ru.
Lokalni chłopi podnieśli gwałtowny bunt: obawiali się, że egzotyczne rośliny wodne sprowadzane przez malarza zatrują rzekę i zwierzęta gospodarskie! Monet musiał stoczyć długą batalię urzędową, pisząc setki podań, by wreszcie uzyskać pozwolenie. Wkrótce zatrudnił armię ogrodników, którzy wykopali asymetryczny staw, obsadzili brzegi płaczącymi wierzbami, bambusami, irysami i wisterią, a nad wodą przerzucili łukowaty drewniany mostek w stylu japońskim, pomalowany na intensywny zielony kolor.
Monet sprowadził ze słynnej szkółki botanicznej Latour-Marliac w Temple-sur-Lot nowo wyhodowane, mrozoodporne odmiany lilii wodnych (Nymphaea) o niespotykanych dotąd barwach: różowych, żółtych i szkarłatnych. Przez pierwsze lata malarz jedynie doglądał ogrodu, pozwalając naturze rozkwitnąć. Dopiero latem 1899 roku uznał, że wodne sanktuarium jest gotowe – i rozpoczął legendarny cykl obrazów z mostkiem.
MalarzClaude Monet (1840–1926)
Dzieło i technikaMost nad stawem z liliami wodnymi (1899) Olej na płótnie
Kolekcja muzealnaMetropolitan Museum of Art Nowy Jork / Paryż
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Zielona symfonia impasto, lustro wody i wschodnia harmonia
Obraz z 1899 roku, znajdujący się w nowojorskim Metropolitan Museum of Art, uchodzi za najbardziej harmonijną i perfekcyjnie zbalansowaną kompozycję z całego cyklu. Łuk japońskiego mostka dzieli płótno na dwie strefy: poniżej rozciąga się spokojna tafla stawu usiana wysepkami kwitnących lilii, powyżej zaś – gęsta, niemal nieprzebyta ściana roślinności: trzcin, wierzb płaczących i traw.
Monet operuje tu niezwykle bogatym impasto: farba nakładana jest gęsto, warstwowo, zróżnicowanymi pociągnięciami pędzla. Długie, pionowe smugi oddają spływające gałęzie wierzb, podczas gdy poziome, soczyste dotknięcia szpachli i pędzla budują płaskie liście nenufarów na wodzie. Kolorystyka to prawdziwy hymn na cześć zieleni – od chłodnego szmaragdu, przez soczystą zieleń mchu, aż po złocistą oliwkę i błękity nieba odbijającego się w toni. Różowe punkty kwiatów lilii działają jak świetlne klejnoty ożywiające całą kompozycję.
“
„Mój ogród to moje najpiękniejsze arcydzieło. Zajęło mi dużo czasu, zanim zrozumiałem moje nenufary... Sadziłem je dla czystej przyjemności, nie myśląc o malowaniu. A potem nagle, jak objawienie, odkryłem magię mojego stawu. Od tamtej pory nie miałem już innego modela.”
Ikona impresjonizmu w Metropolitan Museum of Art
Gdy w listopadzie 1900 roku marszand Paul Durand-Ruel zaprezentował cykl dwunastu widoków stawu z mostkiem w swojej paryskiej galerii, wystawa okazała się triumfem komercyjnym i artystycznym. Obrazy z tej serii zostały natychmiast zakupione przez najważniejsze muzea i kolekcjonerów na świecie.
Płótno z 1899 roku, podarowane nowojorskiemu Metropolitan Museum of Art przez rodzinę Havemeyerów, pozostaje jednym z najczęściej reprodukowanych i uwielbianych dzieł sztuki w dziejach ludzkości – uniwersalnym symbolem harmonii człowieka z naturą i triumfu czystego piękna.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Oryginalne płótno z 1899 roku znajduje się w stałej ekspozycji The Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku, a sam żywy ogród z mostkiem przyciąga miliony gości w Fondation Claude Monet w Giverny.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Most nad stawem z liliami wodnymi”
Spokój weneckiego stawu, szmaragdowa zieleń wierzb i magia japońskiego mostka. Odkryj autorską kolekcję toreb i akcesoriów z motywem „Mostu nad stawem z liliami wodnymi”, stworzoną w polskiej manufakturze Szyjemy Sztukę.
