Leon Wyczółkowski namalował „Kopanie buraków” w 1893 roku. Obraz olejny przedstawia ludzi pracujących przy wykopkach na rozległym, rozświetlonym słońcem polu na Ukrainie. Ta wersja należy do Muzeum Narodowego w Krakowie i wisi w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach.
Leon Wyczółkowski (1852–1936), Kopanie buraków (1893) · Muzeum Narodowe w Krakowie (Sukiennice), Kraków.
Dlaczego Wyczółkowski tyle razy malował kopanie buraków?
Według Muzeum Narodowego w Krakowie podczas wielokrotnych pobytów na Ukrainie, w latach 1883–1911, Wyczółkowski namalował kilkadziesiąt obrazów z motywem kopania buraków. Do dziś znanych jest tylko kilka z nich. Portal culture.pl wskazuje lata 1883–1894 jako okres jego pobytów na Podolu i Kijowszczyźnie.
W każdej wersji artysta rozwiązywał inny problem malarski: jak światło zmienia barwy lokalne, czyli naturalne kolory przedmiotów. Uwzględniał przy tym pogodę i porę dnia, na przykład poranną lub wieczorną mgłę, deszcz albo przymrozek, który wyostrza kontury.
ArtystaLeon Wyczółkowski (1852–1936)
DziełoKopanie buraków (1893)
Technikaolej na płótnie, 45 × 70 cm
Gdzie jest oryginałMuzeum Narodowe w Krakowie (Sukiennice), Kraków
Co przedstawia „Kopanie buraków” z 1893 roku?
Na pierwszym planie stoją trzy postaci. Kobieta w białej chuście i ciemnej spódnicy, obok niej brodaty mężczyzna w długiej jasnej koszuli i czapce, a po prawej siedząca kobieta w jasnym ubraniu i chustce. W głębi, na rozległym polu, pracują kolejne osoby. Pole ma barwy żółte i zielone, a ziemię pokrywają liście buraków.
Słoneczne światło zamienia się tu w barwne, migotliwe refleksy. Malarz kładł je drobnymi plamkami czystego pigmentu, raz w chłodnym, raz w ciepłym tonie. Muzeum uważa ten obraz za jedno z dzieł, w których Wyczółkowski najbardziej zbliżył się do impresjonizmu. Płótno ma wymiary 45 × 70 cm i jest podpisane w prawym dolnym rogu: „L.Wyczółkowski 1893”.
Co obraz mówi o stosunku malarza do ludzi, których malował?
Mimo zainteresowania światłem temat pracy prostych ludzi pozostawał dla Wyczółkowskiego ważny. Według krakowskiego muzeum artysta zawsze podkreślał, że jego ukraińskie obrazy to obrazy „ludowe”. Żywił szczerą sympatię do ukraińskiego ludu i ubolewał nad jego wyzyskiem przez polskich ziemian.
Gdzie zobaczyć obraz „Kopanie buraków” i inne wersje obrazu?
Obraz z 1893 roku (nr inw. MNK II-b-161) należy do Muzeum Narodowego w Krakowie i wisi w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach. Omawiał go już w 1932 roku krytyk Mieczysław Sterling w artykule o twórczości malarskiej Wyczółkowskiego w piśmie „Sztuki Piękne”. Płótno pokazywano na pośmiertnej wystawie artysty w krakowskim Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych w 1937 roku i na wystawie w setną rocznicę jego urodzin w 1952 roku.
Inne wersje tematu ma Muzeum Narodowe w Warszawie, między innymi „Kopanie buraków I” z 1893 roku (51 × 67 cm), z inną kompozycją, oraz „Kopanie buraków II” z 1911 roku. Wyczółkowski wracał do motywu także w grafice. Krakowskie muzeum ma jego autolitografię „Kopanie buraków” z 1912 roku.
