Młoda Polska · Muzeum Narodowe w Krakowie, Stepowy Świt i Zmaganie z Rolą
Orka na Ukrainie (1892)
Tętniący potęgą budzącego się dnia, chłodem porannej rosy i monumentalnym heroizmem chłopskiego losu obraz „Orka na Ukrainie” (znany również jako „Orka”) to jedno z najsłynniejszych arcydzieł Leona Wyczółkowskiego, namalowane w 1892 roku. Dzieło to, zdobiące zbiory krakowskich Sukiennic, stanowi porywający hymn na cześć odwiecznego zmagania człowieka z ziemią. Scena ukazuje dwa zaprzęgi potężnych siwych wołów ciągnących pługi przez bezkresny step pod jarzącym się niebem wczesnego poranka. Pługi tną tłusty, wilgotny czarnoziem, z którego unoszą się opary pary, podczas gdy zgięte postacie oraczy napierają całym ciałem na żelazne rękojeści. Wyczółkowski zastosował tu radykalny, niski punkt widzenia, który nadaje wołom i ludziom monumentalne, niemal mityczne proporcje olbrzymów kształtujących oblicze globu.
Leon Wyczółkowski, Orka na Ukrainie (1892) · Zbiory: Muzeum Narodowe w Krakowie (Sukiennice).
Młodopolski triumf w krakowskich Sukiennicach
Tworząc „Orkę”, Leon Wyczółkowski spędził wiele tygodni na podolskich polach, wstając przed świtem, by uchwycić moment, w którym pierwsze promienie słońca uderzają w rogi wołów.
Obraz wywołał furorę na wystawie w krakowskim Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych, a miasto Kraków natychmiast zakupiło go do powstającej Galerii Sztuki Narodowej w Sukiennicach.
Dzieło stało się manifestem młodopolskiego heroizmu, łączącim naturalistyczną prawdę o wsi z romantycznym patosem i nowoczesną, impresjonistyczną plamą barwną.
MalarzLeon Wyczółkowski (1852–1936)
Dzieło i technikaOrka na Ukrainie (Plowing in Ukraine) (ok. 1890–1915) Pastel na papierze / Olej na płótnie
Kolekcja muzealnaMuzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy Bydgoszcz / Kraków, Polska
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Siwe woły, parujący czarnoziem i wstające słońce
Zwierzęta idące wprost na widza tworzą ścianę potężnych mięśni i rogów; ich wilgotne pyski i parujące oddechy zostały namalowane z fotograficzną wręcz siłą ekspresji.
Wschód słońca rozlewa po horyzoncie różowo-złotą łunę, która kładzie się iskrami na grzbiecie bruzd i ociepla chłodną, siną tonację budzącej się ziemi.
Szerokie, impastowe traktowanie faktury gleby sprawia, że widz niemal czuje zapach wilgotnej, świeżo przewróconej roli i chłód porannego wiatru.
“
„Oracz i woły o świcie są jak dawni bogowie – tworzą świat od nowa z każdej skiby ziemi.”
Majestat siły, stabilność i szlachetna godność we wnętrzu
„Orka na Ukrainie” to płótno o kolosalnej sile wyrazu, stabilności i dostojeństwie, stanowiące spektakularny punkt centralny w reprezentacyjnej aranżacji.
Idealnie odnajduje się w salonie, gabinecie prezesa, stylowej jadalni czy bibliotece, doskonale komponując się z klasycznymi meblami, ciemnym dębem i skórzaną tapicerką.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Płótno wchodzi w skład stałej galerii sztuki polskiej XIX wieku w krakowskich Sukiennicach.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Orka na Ukrainie”
Wprowadź do swojego domu majestatyczną potęgę stepowego świtu, monumentalną siłę natury i kunszt Leona Wyczółkowskiego. Ekskluzywne tekstylia z motywem „Orki na Ukrainie” to synonim bezkompromisowej klasy, odwagi i polskiego dziedzictwa.
