Kubizm Analityczny · Rozbita Rzeczywistość i Muzyka Formy
Mężczyzna ze skrzypcami (1911–1912)
Na przełomie 1911 i 1912 roku w pirenejskim miasteczku Céret oraz w paryskim atelier Pablo Picasso i Georges Braque doprowadzili sztukę malarską do najbardziej radykalnego eksperymentu w nowożytnych dziejach. „Mężczyzna ze skrzypcami” to szczytowe osiągnięcie kubizmu analitycznego: rzeczywistość została tu dosłownie rozłożona na czynniki pierwsze, a następnie zrekonstruowana na płaszczyźnie płótna w postaci labiryntu geometrycznych faset, przenikających się planów i subtelnych tonów ochry oraz szarości. Pośród tej krystalicznej układanki oko widza z fascynacją odkrywa struny, ślimacznicę instrumentu i kontur muzyka.
Pablo Picasso, Mężczyzna ze skrzypcami (Man with a Violin) (1911–1912) · Zbiory: Philadelphia Museum of Art.
Przymierze z Braque'em i dekonstrukcja świata
W latach 1909–1912 Pablo Picasso i Georges Braque pracowali w tak ścisłej symbiozie, że sami określali się mianem „dwóch alpinistów powiązanych jedną liną”. W Céret spędzali całe dnie na dyskusjach o naturze postrzegania przestrzeni, odrzucając iluzjonistyczne tradycje malarstwa.
W „Mężczyźnie ze skrzypcami” Picasso zadał fundamentalne pytanie: dlaczego mielibyśmy oglądać przedmiot tylko z jednego punktu widzenia? Zamiast tego ukazał postać muzyka i jego instrument jednocześnie z przodu, z boku, z góry i od wewnątrz. Cała sylwetka rozpadła się na piramidalną strukturę nakładających się faset.
Kolor został świadomie zredukowany do surowej, ascetycznej palety ziemistych brązów, szarości, czerni i przygaszonego złota. Chodziło o to, by barwa nie odwracała uwagi widza od czystej, architektonicznej konstrukcji formy.
MalarzPablo Picasso (1881–1973)
Dzieło i technikaMężczyzna ze skrzypcami (Man with a Violin) (1911–1912) olej na płótnie
Kolekcja muzealnaPhiladelphia Museum of Art Filadelfia, USA
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Muzyczne rebusy i gra z percepcją widza
Choć na pierwszy rzut oka obraz wydaje się niemal całkowitą abstrakcją, Picasso nigdy nie chciał tworzyć czystej sztuki nieprzedstawiającej. Płótno jest pełne ukrytych, realistycznych wskazówek – swoistych kluczy do odczytania sceny.
W centralnej części wprawne oko dostrzeże charakterystyczne wycięcie litery „f” w pudle skrzypiec, naciągnięte równolegle struny, kołki do strojenia oraz łukowato wygięte ramię skrzypka. Picasso bawi się z odbiorcą w intelektualną grę: zmusza nasz mózg do aktywnego składania obrazu z rozproszonych fragmentów pamięci i zmysłów.
Motyw skrzypiec nie był przypadkowy – dla artystów Montmartre'u instrument ten był symbolem kawiarnianej wolności, cygańskiej muzyki i harmonii matematycznych proporcji.
“
„Kiedy malowaliśmy w ten sposób, nikt z nas nie wiedział, czy to ma jakąkolwiek przyszłość. Po prostu musieliśmy uwolnić malarstwo od tyranii oka.”
Klejnot kolekcji w Filadelfii
„Mężczyzna ze skrzypcami” to absolutny kamień milowy w dziejach nowoczesności. Otworzył drogę do całej sztuki geometrycznej, konstruktywizmu i dekonstruktywizmu w architekturze XX i XXI wieku.
Obraz trafił do prestiżowych zbiorów Philadelphia Museum of Art w ramach legendarnej kolekcji Louise i Waltera Arensbergów. Do dziś pozostaje jedną z najbardziej podziwianych pereł amerykańskich muzeów, dowodząc nieskończonej odwagi twórczej Picassa.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Płótno znajduje się w stałej ekspozycji Philadelphia Museum of Art w Filadelfii. Wczesne studia kubistyczne artysty eksponuje także Musée National Picasso w Paryżu.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Mężczyzna ze skrzypcami”
Wnieś intelektualną elegancję kubizmu analitycznego i geometryczną strukturę dzieła Picassa do swojej codziennej garderoby i wnętrza. Nasza kolekcja z motywem „Mężczyzny ze skrzypcami” to propozycja dla koneserów wyrafinowanego minimalizmu i polskiego kunsztu szycia.
