Panny z Awinionu – Les Demoiselles d'Avignon (1907)
Pablo Picasso namalował „Panny z Awinionu” w Paryżu w 1907 roku. Duże płótno przedstawia pięć nagich kobiet o kanciastych, uproszczonych formach, z których dwie po prawej mają twarze przypominające maski. Obraz należy do Museum of Modern Art (MoMA) w Nowym Jorku.
Pablo Picasso (1881–1973), Panny z Awinionu (1907) · Museum of Modern Art (MoMA), Nowy Jork.
Jak powstały „Panny z Awinionu” i skąd ich tytuł?
Picasso zaczął pracę zimą 1906–1907 w swojej paryskiej pracowni, a obraz ukończył latem 1907 roku. MoMA datuje go na czerwiec i lipiec 1907. Artysta miał wtedy 25 lat. Do obrazu powstały setki szkiców i studiów.
W najwcześniejszych szkicach scena była rozbudowana: w domu publicznym obok kobiet pojawiali się dwaj mężczyźni, marynarz i student medycyny, często z książką albo czaszką. W ostatecznej wersji Picasso usunął obie męskie postacie i zostawił tylko kobiety oraz martwą naturę z owocami u dołu płótna.
Tytuł nie odnosi się do francuskiego miasta. Chodzi o ulicę Avinyó w Barcelonie, gdzie Picasso spędził młodość, znaną z domów publicznych. Sam artysta nazywał obraz „Le Bordel d'Avignon”.
Obecny tytuł nadał mu krytyk André Salmon. To on zorganizował w lipcu 1916 roku w Paryżu wystawę Salon d'Antin, na której płótno po raz pierwszy pokazano publicznie. Wcześniej, przez dziewięć lat, oglądali je tylko goście pracowni.
ArtystaPablo Picasso (1881–1973)
DziełoPanny z Awinionu (1907) Les Demoiselles d'Avignon
Technikaolej na płótnie, 243,9 × 233,7 cm
Gdzie jest oryginałMuseum of Modern Art (MoMA), Nowy Jork
Co przedstawia obraz i skąd wzięły się maski?
Pięć kobiecych postaci wypełnia niemal całe płótno o wymiarach 243,9 × 233,7 cm. Ciała są zbudowane z ostrych płaszczyzn, a każda postać wydaje się widziana z innej perspektywy i namalowana w innym stylu.
Picasso czerpał z wielu źródeł. Sam przyznawał się do wpływu rzeźby iberyjskiej, m.in. reliefów z Osuny, które widział w Luwrze. Twarze dwóch postaci po prawej często łączy się z jego wizytą w paryskim Musée d'Ethnographie du Trocadéro wiosną 1907 roku, gdzie oglądał sztukę afrykańską i oceaniczną. Badacze wskazują też na „Kąpiące się” Cézanne'a oraz na obrazy Matisse'a, m.in. „Radość życia”.
Dlaczego „Panny z Awinionu” uważa się za początek kubizmu?
Pierwsi widzowie byli zaskoczeni. Matisse uważał obraz za kpinę z nowoczesnego malarstwa, a Georges Braque i André Derain mieli początkowo wątpliwości. Braque z czasem dokładnie przestudiował płótno, a jego współpraca z Picassem doprowadziła do powstania kubizmu.
Marszand Daniel-Henry Kahnweiler nazwał „Panny z Awinionu” „początkiem kubizmu”. MoMA zaznacza jednak, że krytycy i badacze nie są zgodni co do tego, jak bardzo obraz był już kubistyczny. Dlatego często określa się go jako dzieło protokubistyczne.
Jak obraz trafił do MoMA?
W 1924 roku Picasso sprzedał płótno kolekcjonerowi i projektantowi mody Jacques'owi Doucetowi. W listopadzie 1937 roku obraz pokazała nowojorska galeria Jacques Seligmann & Co., od której kupiło go MoMA. Większość ceny muzeum uzyskało ze sprzedaży obrazu Degasa, a jako źródło nabycia podaje zapis Lillie P. Bliss. Transakcję zamknięto w 1939 roku i od tego czasu obraz jest w nowojorskiej kolekcji.
