Pablo Picasso namalował „Starego gitarzystę” w Barcelonie na przełomie 1903 i 1904 roku, w swoim okresie błękitnym. Obraz przedstawia wychudzonego, niewidomego starca, który gra na brązowej gitarze. Oryginał należy do Art Institute of Chicago.
Pablo Picasso (1881–1973), Stary gitarzysta (1903–1904) · Art Institute of Chicago, Chicago.
Kiedy i w jakich okolicznościach powstał „Stary gitarzysta”?
Art Institute of Chicago datuje obraz na koniec 1903 i początek 1904 roku. Picasso pracował wtedy w Barcelonie i miał 22 lata. Muzeum podkreśla, że dobrze znał biedę, bo przez cały 1902 rok był niemal bez pieniędzy.
Obraz należy do okresu błękitnego (1901–1904). W tych latach Picasso ograniczał się do chłodnej, niemal jednobarwnej palety błękitów i malował ludzi ubogich, samotnych i wykluczonych. Na nastrój tych prac wpłynęła m.in. śmierć jego bliskiego przyjaciela Carlesa Casagemasa, który odebrał sobie życie po nieszczęśliwej miłości.
ArtystaPablo Picasso (1881–1973)
DziełoStary gitarzysta (1903–1904) The Old Guitarist (El viejo guitarrista)
Technikaolej na desce, 122,9 × 82,6 cm
Gdzie jest oryginałArt Institute of Chicago, Chicago
Co przedstawia obraz?
Stary mężczyzna siedzi ze skrzyżowanymi nogami, zgarbiony nad instrumentem. Ma zamknięte oczy, zapadnięte policzki i bose stopy, a jego ciało jest wydłużone i kanciaste. Głowę opuszcza nisko, niemal na ramię.
Prawie cały obraz utrzymany jest w odcieniach błękitu i granatu. Jedynym wyraźnym wyjątkiem jest duża, brązowa gitara, która przez to staje się centrum kompozycji. To olej na desce o wymiarach 122,9 × 82,6 cm, sygnowany w prawym dolnym rogu „Picasso”.
Skąd wydłużona postać i co oznacza błękit?
Art Institute of Chicago wiąże wydłużoną, kanciastą sylwetkę niewidomego muzyka z zainteresowaniem Picassa sztuką hiszpańską, zwłaszcza malarstwem El Greca z XVI wieku. Według muzeum chłodna paleta, spłaszczone formy i tematy ludzkiej nędzy i wyobcowania łączą okres błękitny z twórczością Edvarda Muncha i Paula Gauguina.
Muzeum odczytuje obraz jako wyraz osobistych trudności młodego artysty i jego współczucia dla ludzi pozbawionych środków do życia.
Co kryje się pod farbą i jak obraz trafił do Chicago?
Picasso namalował gitarzystę na wcześniejszej, porzuconej kompozycji. Badania w podczerwieni przeprowadzone w 1998 roku ujawniły pod spodem młodą matkę z klęczącym dzieckiem i zwierzę, prawdopodobnie cielę lub owcę. Nie wiadomo, dlaczego artysta zarzucił tamten obraz.
Około 1906 roku płótno kupił paryski marszand Ambroise Vollard. W 1915 roku nabył je nowojorski kolekcjoner John Quinn, a po jego śmierci obraz kupił Frederic Clay Bartlett z Chicago. Bartlett przekazał go Art Institute of Chicago w 1926 roku, w ramach kolekcji upamiętniającej jego żonę, Helen Birch Bartlett.
