Płonąca żyrafa – Girafa cremant (Burning Giraffe) (ok. 1937)
Salvador Dalí namalował „Płonącą żyrafę” około 1937 roku, w czasie wojny domowej w Hiszpanii. Obraz przedstawia kobiecą postać z wysuniętymi szufladami, podpartą drewnianymi kulami, a w oddali płonącą żyrafę. Należy do Fundacji Emanuela Hoffmanna i jest na stałe wypożyczony do Kunstmuseum Basel.
Salvador Dalí (1904–1989), Płonąca żyrafa (ok. 1937) · Kunstmuseum Basel (depozyt Fundacji Emanuela Hoffmanna), Bazylea.
Kiedy i w jakich okolicznościach powstała „Płonąca żyrafa”?
Katalog obrazów Fundacji Gala-Salvador Dalí datuje obraz na około 1937 rok. Dalí go nie sygnował ani nie datował. W Hiszpanii trwała wtedy wojna domowa, która ogarnęła także rodzinną Katalonię artysty. W 1940 roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie pozostał do 1948 roku.
Miejsce powstania obrazu nie jest znane. Wiadomo natomiast, że płonąca żyrafa pojawia się także w innym obrazie z 1937 roku, „Wynalezieniu potworów” (Art Institute of Chicago). Dalí namalował go w górach Semmering pod Wiedniem, kilka miesięcy przed przyłączeniem Austrii do Niemiec.
ArtystaSalvador Dalí (1904–1989)
DziełoPłonąca żyrafa (ok. 1937) Girafa cremant (Burning Giraffe)
Technikaolej na desce, 35 × 27 cm
Gdzie jest oryginałKunstmuseum Basel (depozyt Fundacji Emanuela Hoffmanna), Bazylea
Co przedstawia obraz?
Scena rozgrywa się o zmierzchu, pod ciemnoniebieskim niebem, na pustej równinie. Na pierwszym planie stoi wysoka kobieca postać bez rysów twarzy. Z jej piersi i nogi wysuwają się szuflady. Dłonie, przedramiona i twarz wyglądają jak odarte ze skóry, z odsłoniętymi mięśniami. Z pleców wyrastają miękkie, wydłużone formy podparte drewnianymi kulami.
Za nią stoi druga, ciemniejsza postać kobieca, trzymająca długi pas mięsa. Daleko w tle, po lewej stronie, stoi żyrafa, której grzbiet płonie. Obraz jest mały, malowany olejem na desce o wymiarach 35 × 27 cm.
Co znaczą szuflady i płonąca żyrafa?
Szuflady wysuwane z ludzkiego ciała to motyw, do którego Dalí wracał w połowie lat trzydziestych, m.in. w „Antropomorficznym kabinecie” z 1936 roku. Łączy się je z psychoanalizą Zygmunta Freuda, którego Dalí podziwiał: szuflada skrywa tajemnicę, którą może odkryć dopiero analiza. Postać z szufladami Dalí nazwał później „Femme-coccyx”, czyli kobietą-kością ogonową.
Najwięcej o żyrafie mówi list Dalego z 1943 roku, napisany do Art Institute of Chicago po zakupie „Wynalezienia potworów”. Artysta pisał w nim, że według Nostradamusa pojawienie się potworów zapowiada wybuch wojny, a płonąca żyrafa to męski, apokaliptyczny potwór. Dalí deklarował się jako artysta apolityczny, ale obraz często odczytuje się jako przeczucie wojny, która ogarnęła wtedy Hiszpanię, a wkrótce całą Europę.
Gdzie można zobaczyć „Płonącą żyrafę”?
Obraz należy do Fundacji Emanuela Hoffmanna (Emanuel Hoffmann-Stiftung) w Bazylei i jest na stałe wypożyczony do Öffentliche Kunstsammlung Basel, czyli zbiorów Kunstmuseum Basel. W katalogu obrazów Fundacji Gala-Salvador Dalí ma numer P 412.
