Utagawa Kuniyoshi – Bitwa pod Shijō Nawate

Czym była bitwa pod Shijō-Nawate?

Bitwa rozegrała się 4 lutego 1348 roku, w piątym dniu pierwszego miesiąca według kalendarza japońskiego. Walczono w prowincji Kawachi, na terenie dzisiejszego miasta Daitō w prefekturze Osaka. Było to starcie z okresu wojny między Dworem Północnym, wspieranym przez siogunat Ashikaga, a Dworem Południowym. Wojskami siogunatu dowodził Kō no Moronao.

Po stronie Dworu Południowego walczył Kusunoki Masatsura (1326–1348), najstarszy syn Kusunokiego Masashigego. Bitwa zakończyła się klęską jego oddziałów. Japońska Wikipedia podaje, że poległo 27 dowódców, a Masatsura i jego młodszy brat Masatoki odebrali sobie życie. Masatsura miał 22 lata. Rozgłos bitwie przyniosła przede wszystkim kronika wojenna „Taiheiki”.

Po klęsce Dwór Południowy stracił tymczasową siedzibę w Yoshino. Masatsura, który po śmierci ojca stanął na czele rodu, pozostawał w cieniu jego sławy. Angielska Wikipedia zaznacza jednak, że jego późniejsze czyny trafiły do literatury, teatru i sztuk wizualnych. Tryptyk Kuniyoshiego jest jednym z takich przedstawień.

Kogo przedstawia tryptyk Kuniyoshiego?

British Museum opisuje tryptyk jako trzech samurajów w gradzie strzał, w chwili ich ostatniej walki. Na prawym arkuszu jest Wada Katahide, na środkowym Wada Masatomo, na lewym Kusunoki Masatsura. W scenie pojawiają się też ciało poległego, chorągiew i dwie odcięte głowy. Imiona wojowników wypisano w czerwonych kartuszach.

Na produktach wykorzystano fragment środkowego arkusza. Widać na nim wojownika z rozwianymi czarnymi włosami i żółtymi oczami, w barwnej zbroi, który zasłania się przed nadlatującymi strzałami. Ciemne tło przecinają dziesiątki strzał z biało-czarnymi lotkami. Kartusz po lewej stronie podaje imię Wada Shinbei Masatomo (和田新兵衛正朝).

Czym jest musha-e i jak powstał ten drzeworyt?

Musha-e to japońskie drzeworyty z wizerunkami wojowników. Kuniyoshi zdobył popularność w tym gatunku po serii ilustracji do chińskiej powieści „Suikoden” z 1827 roku. Według Wikipedii od tego czasu w Edo rosło zapotrzebowanie na jego grafiki z wojownikami.

Tryptyk wydał w Edo Fujiokaya Keijirō. To barwny drzeworyt odbity z kilku desek, złożony z trzech pionowych arkuszy. Każdy z nich ma około 36,8 na 24,5 cm. British Museum datuje odbitkę na około 1847–1852. Podawana wcześniej data 1851 nie znajduje potwierdzenia w katalogu muzeum.

Gdzie można zobaczyć tę grafikę?

Odbitka tryptyku należy do British Museum w Londynie (nr rej. 1907,0531,0.229.1-3). Przekazał ją muzeum Sir Hickman Bacon. Grafikę opisano w katalogu drzeworytów Laurence'a Binyona z 1916 roku, a jej reprodukcja barwna znalazła się w książce Victora Harrisa o japońskich mieczach w zbiorach muzeum (2004).

Katalog online British Museum udostępnia opis obiektu wraz z danymi wydawcy i datowaniem. Inne odbitki tej grafiki mogą znajdować się w kolekcjach japońskich, ale w otwartych źródłach nie udało się tego potwierdzić.