Impresjonistyczny Balet · Ulotny Ruch za Kulisami Opery
Dwie tancerki (ok. 1890)
Gdy w zaciszu paryskiej pracowni przy Rue Victor-Massé Edgar Degas sięgał po suche pastele, na papierze ożywał magiczny, a zarazem surowy świat Opery Garnier. „Dwie tancerki” to wybitne studium ulotnego gestu i dyskretnej intymności: dwie baletnice w puszystych, błękitno-turkusowych spódnicach tutu odpoczywają w półmroku za kulisami przed wyjściem na scenę. Jedna z nich poprawia ramiączko gorsetu, druga pochyla się ku wiązaniom satynowych puent. Wibrujący pył pastelowy i niezwykły kadr z góry tworzą dzieło o niebywałej zmysłowości i reporterskiej prawdzie.
Edgar Degas, Dwie tancerki (Deux danseuses) (ok. 1890) · Zbiory: Musée d'Orsay w Paryżu.
Fascynacja ruchem i tajemnice Opery Garnier
Dla Edgara Degasa paryska opera była niewyczerpanym laboratorium formy. W przeciwieństwie do publiczności oklaskującej spektakle z perspektywy aksamitnych lóż, malarz wolał zaglądać tam, gdzie gasną światła rampy – do sal prób, korytarzy i garderób. Interesował go pot, zmęczenie i żelazna dyscyplina kryjąca się za fasadą scenicznej lekkości.
W „Dwóch tancerkach” artysta zrezygnował z patosu i akademickiej pozy. Baletnice zostały przyłapane w ułamku sekundy, w chwili bezwiednego, naturalnego ruchu. Zamiast idealizowanych bogiń widzimy młode dziewczęta oddane żmudnemu rzemiosłu tańca.
Układ postaci oglądany z ukosa i lekko z góry zdradza wielką fascynację Degasa japońskimi drzeworytami ukiyo-e oraz rodzącą się sztuką fotografii migawkowej, w której kadr śmiało ucina krawędzie ciał.
MalarzEdgar Degas (1834–1917)
Dzieło i technikaDwie tancerki (Deux danseuses) (ok. 1890) Pastel na papierze
Kolekcja muzealnaMusée d'Orsay Paryż, Francja
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Triumf techniki pastelu i wibracja koloru
W dojrzałym okresie twórczości, gdy pogarszający się wzrok utrudniał precyzyjną pracę farbami olejnymi, Degas uczynił z techniki pastelu narzędzie absolutnego geniuszu. Nakładał kredki warstwowo, łącząc je za pomocą autorskich fiksatyw parowych, co pozwalało na budowanie niespotykanej głębi fakturalnej.
Tiulowe spódnice tancerek nie są jednolicie błękitne – mienią się fioletem, szmaragdem, bielą i słoneczną żółcią. Kreski pigmentu nakładają się na siebie w rozedrganym rytmie, oddając szelest tkanin i drżenie powietrza przesiąkniętego zapachem kalafonii i pudru.
“
„Rysunek to nie forma, to sposób widzenia formy. Sztuka nie jest tym, co widzisz, ale tym, co potrafisz sprawić, by zobaczyli inni.”
Ikona paryskiego Musée d'Orsay
„Dwie tancerki” to kwintesencja impresjonistycznego spojrzenia na nowoczesne miasto. Łączy w sobie bezlitosną ostrość psychologicznej obserwacji z czystą, poetycką rozkoszą barwną.
W salach paryskiego Musée d'Orsay dzieło to cieszy się niesłabnącym zachwytem widzów. Przypomina, że najwspanialsze piękno rodzi się z dyscypliny, a sztuka potrafi nadać wieczność najkrótszej sekundzie codziennego trudu.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Arcydzieło znajduje się w stałej ekspozycji Musée d'Orsay w Paryżu. Równie znakomitą kolekcję pasteli baletowych artysty posiada nowojorskie Metropolitan Museum of Art.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Dwie tancerki”
Wprowadź do swojej codzienności subtelny wdzięk paryskiego baletu, wibrację pastelowego błękitu i impresjonistyczną elegancję Edgara Degasa. Nasza autorska kolekcja tekstyliów z motywem „Dwóch tancerek” łączy muzealny szyk z mistrzowską precyzją polskiej produkcji.
