Dwie tancerki – Deux danseuses (Two Dancers) (ok. 1893–1898)
Edgar Degas wykonał pastel „Dwie tancerki” około 1893–1898 roku. Praca przedstawia dwie baletnice, które w kulisach czekają na kolejne wyjście na scenę. Oryginał należy do zbiorów Art Institute of Chicago.
Edgar Degas (1834–1917), Dwie tancerki (ok. 1893–1898) · Art Institute of Chicago, Chicago.
Które „Dwie tancerki” są na produktach?
Degas wiele razy wracał do motywu pary baletnic, dlatego pod tytułem „Deux danseuses” (Dwie tancerki) katalog jego prac notuje kilka różnych dzieł w różnych kolekcjach. Grafika na naszych produktach to pastel z Art Institute of Chicago, numer inwentarzowy 1942.458. Można go rozpoznać po dwóch tancerkach w pomarańczowo-różowych spódnicach i po pionowym, brązowozielonym pasie zamykającym kompozycję z prawej strony.
Datowanie tej pracy nie jest jednoznaczne. Muzeum w Chicago podaje okres około 1893–1898, a internetowy katalog raisonné Degasa datuje ją na około 1890 rok. Oba źródła zgadzają się, że to późna praca artysty.
ArtystaEdgar Degas (1834–1917)
DziełoDwie tancerki (ok. 1893–1898) Deux danseuses (Two Dancers)
Technikapastel i węgiel na kalce naklejonej na karton, 70,5 × 53,6 cm
Gdzie jest oryginałArt Institute of Chicago, Chicago
Co przedstawia pastel i jak został wykonany?
Według opisu muzeum tancerki stoją za kurtyną, w kulisach. Pochylają się w pasie i opierają dłonie na biodrach, przygotowując się do następnego wyjścia. Pierwsza, rudowłosa, stoi przodem do widza i patrzy w bok. Druga, częściowo zasłonięta, opiera się w głębi. Tło wypełniają niebieskie, zielone i pomarańczowe plamy, które przypominają malowaną dekorację sceniczną z motywem drzew.
Technika jest złożona. Degas użył pastelu i węgla, rozcierał kreskę i wygładzał powierzchnię, a całość wykonał na kalce, czyli cienkim, półprzezroczystym papierze. Arkusz złożono z kilku kawałków i naklejono na karton. Praca ma 70,5 × 53,6 cm, a sygnatura „Degas” znajduje się w prawym dolnym rogu.
Dlaczego Degas tak często rysował baletnice?
Tancerki to najczęstszy temat w twórczości Degasa. Ponad połowa jego prac przedstawia baletnice. Artysta pokazywał je w ruchu i w chwilach odpoczynku, w rysunkach, obrazach, grafikach i rzeźbach. Muzeum w Chicago zwraca uwagę, że balet pozwalał mu badać ruch ludzkiego ciała i jego wygięcia.
„Dwie tancerki” nie pokazują występu, tylko moment pomiędzy. To chwila oczekiwania, kiedy ciało odpoczywa, ale jest już gotowe do pracy. Właśnie takie sceny zza kulis są dla późnych pasteli Degasa typowe.
Losy pracy i gdzie można ją zobaczyć
Pastel pozostał w pracowni artysty do jego śmierci w 1917 roku. W maju 1918 roku sprzedano go na pierwszej aukcji spuścizny Degasa w paryskiej Galerie Georges Petit (pozycja 129). Później należał do paryskiego kolekcjonera Trottiego i do galerii Durand-Ruel w Nowym Jorku. Do 1932 roku kupiła go Amy McCormick z Chicago. Po jej śmierci mąż, pułkownik Robert R. McCormick, przekazał pracę do Art Institute of Chicago w 1942 roku.
Pastel pokazywano m.in. na wystawie „Degas in The Art Institute of Chicago” w 1984 roku oraz na wystawie „Degas: Beyond Impressionism” w National Gallery w Londynie w 1996 roku, którą potem pokazano także w Chicago.
