Narodziny Industrializmu · Monotypia, Mgły i Fabryczne Kominy
Krajobraz z kominami (1890)
W 1890 roku, podczas pobytu w wiejskiej posiadłości przyjaciela w Burgundii, Edgar Degas stworzył serię pejzaży, które zszokowały współczesnych i wyprzedziły nadejście malarstwa abstrakcyjnego o całe dekady. „Krajobraz z kominami” (Landscape with Smokestacks) to hipnotyzująca wizja rodzącego się świata przemysłowego: pośród falujących, zamglonych wzgórz i płonącego zachodem słońca nieba wznoszą się smukłe, dymiące kominy fabryczne. Łącząc technikę monotypii olejnej z miękkim pastelem, artysta zatarł granicę między realistycznym pejzażem a czystą poezją barwnej materii.
Edgar Degas, Krajobraz z kominami (Landscape with Smokestacks) (1890) · Zbiory: Musée d'Orsay w Paryżu.
Eksperyment w Diénay i pamięć wyobraźni
Jesienią 1890 roku Edgar Degas spędził kilka tygodni w majątku Diénay u malarza Pierre'a-Georgesa Jeanniota. Z dala od paryskiego zgiełku i sal operowych, artysta zajął się rzadkim w swojej twórczości motywem – pejzażem.
Degas nie wychodził jednak ze sztalugą w plener, jak robili to Claude Monet czy Camille Pissarro. Malarz kpił z niewolniczego kopiowania natury, twierdząc, że prawdziwy pejzaż rodzi się w pamięci i podświadomości twórcy.
W pracowni Jeanniota Degas rozprowadzał farbę drukarską na miedzianej płycie za pomocą szmatki, pędzla, a nawet własnych kciuków, po czym przepuszczał płytę przez prasę graficzną, uzyskując zaskakujące, na poły abstrakcyjne plamy (monotypia).
MalarzEdgar Degas (1834–1917)
Dzieło i technikaKrajobraz z kominami (Landscape with Smokestacks) (ok. 1874–1890) Pastel na papierze / Olej na płótnie
Kolekcja muzealnaMusée d'Orsay Paryż, Francja
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Fabryczne kominy i płonący horyzont
Po odbiciu jednolitej, zatartej monotypii na papierze, Degas chwycił za pastele, by wydobyć z mgły konkretne formy. Kilkoma zdecydowanymi, pionowymi pociągnięciami węgla i sangwiny zaznaczył smukłe sylwetki fabrycznych kominów.
Kominy wyrastają z ziemi niczym nowoczesne obeliski nowej ery przemysłowej. Dymy unoszące się z ich wierzchołków stapiają się z obłokami na niebie, tworząc gęstą, fosforyzującą poświatę w odcieniach moreli, różu i ołowianej szarości.
W dziele tym industrializm nie jest brzydki ani wrogi – staje się integralną częścią dramatycznego spektaklu natury i cywilizacji.
“
„Krajobraz namalowany z pamięci i wyobraźni jest zawsze prawdziwszy niż ten malowany wprost z natury. Powietrze, które widzimy, to powietrze myśli.”
Wizjonerski most ku abstrakcji
„Krajobraz z kominami” to jedno z najbardziej prekursorskich dzieł końca XIX stulecia. Otworzyło drogę do późniejszej abstrakcji pejzażowej i ekspresjonizmu, dowodząc, że sędziwy Degas był jednym z najodważniejszych innowatorów w historii sztuki.
Praca przechowywana w Musée d'Orsay zachwyca nowoczesnością myślenia, syntetyczną prostotą i nastrojową głębią, będąc fascynującym dowodem na to, jak wielki geniusz potrafił dostrzec poezję w symbolach nowożytnego przemysłu.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Oryginalna monotypia znajduje się w stałej ekspozycji Musée d'Orsay w Paryżu. Równie rzadkie studia krajobrazowe artysty przechowuje Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Krajobraz z kominami”
Dotknij tajemnicy rodzącej się nowoczesności, nastrojowych mgieł i pionierskiej odwagi Edgara Degasa. Nasza autorska kolekcja z motywem „Krajobrazu z kominami” to unikatowa propozycja dla koneserów nieoczywistej sztuki, uszyta z pasją w Polsce.
