Żółte tancerki (w kulisach) – Danseuses jaunes se préparant au ballet (Yellow Dancers (In the Wings)) (1874–1876)
Obraz olejny „Żółte tancerki (w kulisach)” Edgar Degas namalował w latach 1874–1876. Przedstawia baletnice w żółtych strojach, które czekają w kulisach Opery Paryskiej na wyjście na scenę. Oryginał wisi w Art Institute of Chicago.
Edgar Degas (1834–1917), Żółte tancerki (w kulisach) (1874–1876) · Art Institute of Chicago, Chicago.
Skąd w tytule „skrzydła”?
Angielski tytuł obrazu w Art Institute of Chicago brzmi „Yellow Dancers (In the Wings)”. Słowo „wings” oznacza tu kulisy, czyli boczne części sceny ukryte przed publicznością, a nie skrzydła. Polska nazwa „ze skrzydłami” jest więc błędnym tłumaczeniem. Na obrazie nie ma skrzydełek ani kostiumów sylfid. Są tancerki w zwykłych baletowych spódnicach, czekające za dekoracją.
W katalogu raisonné Degasa praca figuruje pod francuskim tytułem „Danseuses jaunes se préparant au ballet”, czyli „Żółte tancerki przygotowujące się do baletu”. Oba tytuły mówią to samo: to scena zza kulis, nie z przedstawienia.
ArtystaEdgar Degas (1834–1917)
DziełoŻółte tancerki (w kulisach) (1874–1876) Danseuses jaunes se préparant au ballet (Yellow Dancers (In the Wings))
Technikaolej na płótnie, 73,5 × 59,5 cm
Gdzie jest oryginałArt Institute of Chicago, Chicago
Jak powstał obraz?
Według Art Institute of Chicago Degas po raz pierwszy namalował tancerki jako samodzielny temat w 1871 roku. Balet zajął potem prawie połowę jego twórczości. Artysta oglądał niezliczone przedstawienia i próby w Operze Paryskiej. Muzeum zauważa, że w tym obrazie umieścił widza w kulisach, tak jakby był jednym z zamożnych abonentów opery, którzy swobodnie krążyli za sceną.
Degas ukończył i podpisał płótno na drugą wystawę impresjonistów, otwartą w Paryżu w kwietniu 1876 roku. Obraz był tam pokazany pod numerem 47. Ta wystawa to jedna z ośmiu wspólnych ekspozycji impresjonistów z lat 1874–1886.
Co przedstawia obraz?
Na pierwszym planie widać trzy tancerki w żółtozielonych, tiulowych spódnicach i czarnych aksamitkach na szyi. Pierwsza od lewej unosi obie ręce do włosów i coś przy nich poprawia. Druga pochyla głowę w stronę trzeciej, która trzyma przy sukni mały bukiecik kwiatów. Postacie są ciasno skadrowane, prawa krawędź płótna przecina ostatnią z nich.
W lewej części, pod malowaną dekoracją z zielenią i zabudowaniami, widać tylko nogi innych tancerek stojących na scenie. Degas pokazał więc jednocześnie kulisy i fragment sceny. To olej na płótnie o wymiarach 73,5 × 59,5 cm, sygnowany „Degas” w prawym dolnym rogu.
Jak obraz trafił do Chicago i gdzie go zobaczyć?
Około połowy maja 1876 roku Degas wysłał obraz do londyńskiego marszanda Charlesa W. Deschampsa. Później należał do londyńskiego kolekcjonera Jamesa Staatsa Forbesa. W 1891 roku kupiła go firma Goupil w Paryżu i jeszcze tego samego roku sprzedała Potterowi Palmerowi z Chicago. Obraz pozostawał w rodzinie Palmerów do 1963 roku, kiedy jej członkowie przekazali go do Art Institute of Chicago.
Płótno było wypożyczane m.in. na wystawę „Degas à l'Opéra” w Musée d'Orsay w latach 2019–2020 i do National Gallery of Art w Waszyngtonie w 2020 roku.
Oryginał
Gdzie zobaczyć obraz „Żółte tancerki (w kulisach)”?
