Pastel „Gwiazda” Edgar Degas wykonał w latach 1879–1881. Przedstawia primabalerinę stojącą na scenie, a za nią grupę tancerek w błękitnych spódnicach. Oryginał należy do Art Institute of Chicago.
Edgar Degas (1834–1917), Gwiazda (1879–1881) · Art Institute of Chicago, Chicago.
Czy to ta sama „Gwiazda”, którą zna się z Musée d'Orsay?
Nie. Degas ma dwie słynne prace nazywane „Gwiazdą” i łatwo je pomylić. W Musée d'Orsay w Paryżu jest pastel na monotypii z około 1876–1877 roku, zatytułowany „Balet”, znany też jako „L'Étoile” albo „Tancerka na scenie”. Ma 58,4 × 42 cm i trafił do zbiorów państwa w 1896 roku z zapisu Gustave'a Caillebotte'a.
Na naszych produktach jest inna, późniejsza praca: pastel „The Star” (L'Étoile) z Art Institute of Chicago, datowany na 1879–1881. Różni się kompozycją. Tancerka stoi tu na pierwszym planie, blisko widza, a nie w głębi sceny oglądanej z loży.
ArtystaEdgar Degas (1834–1917)
DziełoGwiazda (1879–1881) L'Étoile (The Star)
Technikapastel na papierze, 73,3 × 57,4 cm
Gdzie jest oryginałArt Institute of Chicago, Chicago
Kim jest tancerka na pierwszym planie?
Według Art Institute of Chicago primabalerinę zidentyfikowano jako Rositę Mauri, hiszpańską tancerkę, która przeniosła się z Katalonii do Paryża i pod koniec lat 70. XIX wieku zdobyła sławę w Operze Paryskiej.
Mauri występowała wcześniej w mediolańskiej La Scali. Tam w 1877 roku zobaczył ją kompozytor Charles Gounod i namówił Operę Paryską, by ją zaangażowała. Zadebiutowała w Paryżu w 1878 roku w jego operze „Polyeucte”. W 1880 roku powstał dla niej balet „La Korrigane” z muzyką Charles'a-Marie Widora. Degas przedstawiał ją na scenie kilka razy. Zmarła w Paryżu w 1923 roku.
Co widać na pastelu?
Tancerka ma białą, tiulową spódnicę z niebieskim obszyciem, gorset w koralowym kolorze, kwiaty we włosach i czarną wstążkę na szyi. Prawą dłoń unosi do ramienia, głowę odchyla do tyłu. Stoi na ukośnie biegnących deskach sceny, w różowych baletkach.
Za nią, po prawej stronie, tańczy grupa baletnic w błękitnych spódnicach, z rękami uniesionymi nad głowę. Po lewej widać fragment malowanej dekoracji z oknem. Degas wykonał pracę pastelem na kremowym papierze, przymocowanym brzegami do tektury. Arkusz ma 73,3 × 57,4 cm, a sygnatura „Degas” jest w prawym dolnym rogu.
Losy pastelu i gdzie go zobaczyć
W lutym 1919 roku pastel sprzedano na aukcji w paryskim Hôtel Drouot. Od około 1924 do co najmniej 1937 roku należał do paryskiego kolekcjonera Rogera G. Gompela. Potem przez nowojorskich marszandów, Césara de Hauke i firmę Jacques Seligmann, trafił do kolekcji państwa Suarezów z Nowego Jorku. W 1980 roku pani Diego Suarez zapisała go w testamencie Art Institute of Chicago.
Pracę pokazywano m.in. w Galerie Georges Petit w 1924 roku, w Musée de l'Orangerie w 1937 roku i w Chicago na wystawie „Degas: At the Track, On the Stage” w latach 2015–2016.
