Papuga karolińska – Carolina Parrot (ok. 1825 (akwarela), plansza wydana w latach 1827–1838)
John James Audubon przedstawił stado papug karolińskich na planszy 26 albumu „The Birds of America”, wydanej pod tytułem „Carolina Parrot”. Akwarela, z której powstała rycina, pochodzi z około 1825 roku i należy do New-York Historical Society w Nowym Jorku. Papuga karolińska była jedynym rodzimym gatunkiem papugi na swoim obszarze i dziś jest gatunkiem wymarłym.
John James Audubon (1785–1851), Papuga karolińska (ok. 1825 (akwarela), plansza wydana w latach 1827–1838) · New-York Historical Society, Nowy Jork.
Jak powstała plansza z papugami karolińskimi?
Akwarelę Audubon namalował w Luizjanie około 1825 roku. Na arkuszu zostawił odręczne notatki: oznaczenia samców, samic i młodego ptaka, łacińską nazwę „Psitacus carolinensis” oraz dopisek o roślinie, „Plant Vulgo – Cockle Burr”. Muzeum identyfikuje ją jako rzepień (Xanthium strumarium).
W tej samej notatce Audubon opisał jeden z okazów. Górną papugę zastrzelił w pobliżu Bayou Sarah. Była to samica o czternastu sterówkach, co uznał za niezwykły wybryk natury. Notatkę podpisał: Luizjana, grudzień. Studium wykonano akwarelą, grafitem, pastelem, gwaszem i tuszem, a arkusz ma 75,6 na 54 cm.
ArtystaJohn James Audubon (1785–1851)
DziełoPapuga karolińska (ok. 1825 (akwarela), plansza wydana w latach 1827–1838) Carolina Parrot
Technikaakwarela, grafit, pastel, gwasz i tusz na papierze (studium do planszy), 75,6 × 54 cm (arkusz akwareli)
Gdzie jest oryginałNew-York Historical Society, Nowy Jork
Co widać na planszy?
Na planszy siedem papug wspina się i przysiada na suchych łodygach rzepienia z kolczastymi owocami. Dorosłe ptaki mają żółte głowy z pomarańczowoczerwonym czołem i policzkami, zielony tułów i długie, zielone ogony. Część papug ma rozpostarte skrzydła, inne pochylają się do owoców.
Ptak w dolnej środkowej części planszy ma zieloną głowę. Według opisu muzeum to osobnik młody, a pozostałe są dorosłe. Na dole planszy widnieje podpis „Carolina Parrot”, a w prawym górnym rogu numer „Plate XXVI”.
Jak wszystkie 435 plansz albumu, rycina pokazuje ptaki w naturalnej wielkości. Plansze drukowano z miedzianych płyt i kolorowano ręcznie w londyńskiej pracowni Roberta Havella juniora.
Dlaczego papuga karolińska wyginęła?
Papuga karolińska żyła we wschodniej i środkowej części dzisiejszych Stanów Zjednoczonych. Już w połowie XIX wieku była rzadka, a Audubon pisał o jej zanikaniu w 1832 roku. Lubiła nasiona rzepienia, rośliny zawierającej trujący glikozyd. Audubon zanotował, że koty ginęły po zjedzeniu tych papug.
Do wymarcia przyczyniło się kilka czynników. Głównym była wycinka lasów w XVIII i XIX wieku. Ważną rolę odegrały też polowania, zarówno dla barwnych piór zdobiących kapelusze, jak i w obronie upraw. Ornitolog Noel F. Snyder przypuszcza, że ostatecznym ciosem mogły być choroby przeniesione od drobiu, ale nie ma na to dowodów.
Ostatnią potwierdzoną obserwację na wolności odnotowano w 1910 roku. Ostatni znany osobnik, samiec o imieniu Incas, zmarł 21 lutego 1918 roku w zoo w Cincinnati. Amerykańskie towarzystwo ornitologiczne uznało gatunek za wymarły w 1939 roku.
Gdzie można zobaczyć oryginał?
Akwarela należy do New-York Historical Society w Nowym Jorku (nr inw. 1863.17.26). Towarzystwo kupiło ją w 1863 roku wraz z innymi akwarelami do „The Birds of America” od Lucy Audubon, wdowy po artyście. Drukowane plansze z albumu, wydawanego w latach 1827–1838, znajdują się w wielu bibliotekach i muzeach. Papuga karolińska jest jednym z kilku wymarłych gatunków przedstawionych w albumie, obok gołębia wędrownego i alki olbrzymiej.
