James Audubon – Magpie Jay

Jak powstała tablica 96?

„The Birds of America” ukazywało się w latach 1827–1838 w zeszytach rozsyłanych subskrybentom. Każdy zeszyt zawierał pięć tablic: jedną z dużym ptakiem, jedną ze średnim i trzy z mniejszymi gatunkami. Całość liczy 435 ręcznie kolorowanych tablic, na których ptaki pokazano w naturalnej wielkości.

Tablica ze srokalami należy do zeszytu numer 20. Na odbitce przechowywanej w Bibliothèque nationale de France widnieje opis: „Columbia Jay, Male 1. Female 2.”, czyli samiec oznaczony jedynką i samica dwójką. Według sygnatury rycinę wykonał, odbił i pokolorował Robert Havell junior w Londynie w 1830 roku, na podstawie rysunku Audubona.

Co widać na rycinie?

Dwa ptaki siedzą na powyginanej gałęzi z liśćmi, które przechodzą od zieleni w żółcie i brązy. Górny ptak pochyla się nisko, z głową skierowaną w dół. Dolny siedzi niżej, zwrócony w lewo, z lekko rozchylonymi skrzydłami i ogonem spływającym niemal do dolnej krawędzi arkusza.

Audubon dobrze oddał cechy gatunku: ciemnoniebieski wierzch ciała, białe końce piór ogona, czarną głowę i gardło oraz wysoki, zakręcony do przodu czarny czub. Najbardziej rzuca się w oczy ogon. U srokala czarnogardłego stanowi on ponad połowę długości ptaka, który mierzy od około 58 do 76 cm.

Tablice „The Birds of America” wykonano w technice akwaforty i akwatinty na miedzi, a kolor nakładali ręcznie koloryści zatrudnieni przez Havella. Oryginalne akwarele przygotowawcze Audubona do całego dzieła przechowuje New-York Historical Society.

Jaki to ptak i skąd nazwa „Columbia Jay”?

Polska nazwa gatunku to srokal czarnogardły (Cyanocorax colliei, dawniej Calocitta colliei). To krukowaty ptak z północno-zachodniego Meksyku, gdzie żyje na zboczach od strony Pacyfiku, od południowej Sonory po Jalisco i Colimę. Pod angielską nazwą „black-throated magpie-jay” jest dziś znany ornitologom.

Gatunek opisał naukowo w 1829 roku irlandzki zoolog Nicholas Aylward Vigors, na podstawie okazu z San Blas w Meksyku. Okaz zdobyli uczestnicy wyprawy okrętu HMS Blossom pod dowództwem Fredericka Williama Beecheya. Łaciński epitet „colliei” upamiętnia Alexandra Colliego, lekarza okrętowego, który przekazał okaz Towarzystwu Zoologicznemu w Londynie. Nazwa nadana przez Audubona, „Columbia Jay”, nie odpowiada więc rzeczywistemu zasięgowi gatunku.

Gdzie można zobaczyć tę rycinę?

Rycina była odbijana w wielu egzemplarzach dla subskrybentów, więc nie ma jednego oryginału. Odbitki tablicy 96 mają m.in. National Gallery of Art w Waszyngtonie i Bibliothèque nationale de France w Paryżu. Komplet „The Birds of America” można też obejrzeć w internecie, na przykład na stronach Uniwersytetu Michigan.