Józef Chełmoński namalował „Burzę” w 1896 roku. Obraz pokazuje wiejskie dzieci pasące bydło, które na stepowym pastwisku zaskoczył gwałtowny wiatr i błyskawica, a najbliższy chłopiec się żegna. Płótno należy do Muzeum Narodowego w Krakowie i jest pokazywane w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach.
Józef Chełmoński (1849–1914), Burza (1896) · Muzeum Narodowe w Krakowie (Sukiennice), Kraków.
Kiedy powstała „Burza” i jak trafiła do muzeum?
Chełmoński namalował „Burzę” w 1896 roku, kilka lat po powrocie z Paryża i osiedleniu się w Kuklówce na Mazowszu. Prawy dolny róg płótna nosi sygnaturę i datę: „JÓZEF CHEŁMOŃSKI / 1896”.
Już pod koniec 1896 roku malarz zgodził się sprzedać obraz Muzeum Narodowemu w Krakowie. Początkowo chciał 1500 złotych reńskich, ale przystał na 1200, bo muzeum brakowało pieniędzy na zakupy. W maju 1897 roku dostał za ten obraz nagrodę z funduszu Probusa Barczewskiego, przyznawaną przez krakowską Akademię Umiejętności. Zakup sfinalizowano w 1898 roku i „Burza” stała się pierwszym obrazem Chełmońskiego w kolekcji krakowskiego muzeum.
ArtystaJózef Chełmoński (1849–1914)
DziełoBurza (1896)
Technikaolej na płótnie, 107 × 163 cm
Gdzie jest oryginałMuzeum Narodowe w Krakowie (Sukiennice), Kraków
Co dokładnie widać na obrazie „Burza”?
Scena rozgrywa się na otwartym pastwisku w chwili, gdy zrywa się burza. Na pierwszym planie stoi chłopiec w zbyt obszernym płaszczu. Trzyma w dłoni kapelusz zerwany przez wiatr i, przestraszony błyskawicą, żegna się prawą ręką.
Za nim biegnie zgięty wpół wyrostek, który osłania plecy i głowę czerwoną, pasiastą zapaską. Dalej widać jeszcze jedno dziecko w czapce, z głową wtuloną w ramiona. Po prawej stronie dziewczyna biegnie za krowami, które spłoszone burzą uciekają z uniesionymi ogonami.
Zaróżowione niebo przecina zygzak błyskawicy. Na pierwszym planie niska, stepowa roślinność z bodiakami ugina się pod naporem wiatru, a w powietrzu wirują kurz i źdźbła trawy. Bure, zgaszone kolory ubrań dzieci podkreślają ich ubóstwo. Płótno ma 107 na 163 cm.
O czym opowiada „Burza” Chełmońskiego?
Głównym tematem obrazu jest siła przyrody i ludzka reakcja na nią. Kompozycja jest dynamiczna: postacie pochylają się w jednym kierunku, trawy kładą się pod wiatrem, krowy pędzą w bok. Widz ogląda scenę z poziomu pastwiska, jakby sam stał w jej środku.
Historyczka sztuki Aleksandra Krypczyk zwraca uwagę, że poetycki sposób pokazania przestraszonych dzieci na tle żywiołu oddaje głęboko emocjonalny stosunek artysty do wiejskiego ludu. Najmocniejszym akcentem jest gest żegnającego się chłopca, prosty odruch dziecka wobec grozy burzy.
Obraz bywa też nazywany „Przed burzą”, „Pastuchy w polu podczas burzy” lub „Pastuszkowie przed burzą”. Wszystkie te tytuły odnoszą się do tego samego płótna.
Gdzie można zobaczyć „Burzę”?
Obraz ma numer inwentarzowy MNK II-a-237 i od ponad stu lat należy do Muzeum Narodowego w Krakowie. Wisi w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach, w sali poświęconej Chełmońskiemu.
W tej samej sali można zobaczyć inne obrazy malarza, m.in. monumentalną „Czwórkę” z 1881 roku i nastrojowy „Świt” z 1892 roku. Te trzy płótna pokazują trzy oblicza Chełmońskiego: pęd zaprzęgu, dramat żywiołu i ciszę mglistego poranka.
Gdzie można zobaczyć oryginał „Burzy” Chełmońskiego?
W Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach, oddziale Muzeum Narodowego w Krakowie. Muzeum kupiło obraz od artysty, a zakup sfinalizowano w 1898 roku.
Kiedy powstał obraz „Burza”?
W 1896 roku. W maju 1897 roku Chełmoński otrzymał za niego nagrodę z funduszu Probusa Barczewskiego.
Jaką techniką namalowano „Burzę” i jakie ma wymiary?
To olej na płótnie o wymiarach 107 × 163 cm. Obraz jest sygnowany i datowany w prawym dolnym rogu.
Produkty z obrazem „Burza”
Reprodukcję obrazu drukujemy na zamówienie w naszej firmie w Wołominie – większość produktów także szyjemy. Poniżej wybrane z nich.
