Realizm Polski · Przebudzenie Dnia i Mistyka Bagien
Świt (1892)
Namalowany w 1892 roku „Świt” Józefa Chełmońskiego to jedna z najbardziej nastrojowych i poetyckich wizji poranka w całym malarstwie europejskim. W tajemniczej godzinie, gdy noc cofa się przed pierwszymi promieniami słońca, nad podmokłymi łąkami i rozlewiskami unoszą się gęste, mleczne opary mgieł. Pośród rozedrganego chłodu budzi się dzikie ptactwo – żurawie i dzikie gęsi zrywają się do lotu z szumem skrzydeł, witając narodziny nowego dnia. Chełmoński po mistrzowsku uchwycił tę ulotną sekundę kosmicznej przemiany, zamieniając dziki polski krajobraz w mistyczną świątynię światła.
Józef Chełmoński, Świt (1892) · Zbiory: Muzeum Narodowe w Warszawie.
Godzina mgieł i rozedrganego światła
„Świt” to płótno, w którym Józef Chełmoński osiągnął szczyt swoich możliwości w rejestrowaniu zjawisk atmosferycznych i subtelnych zmian oświetlenia. Artysta nie malował słońca wprost – pokazał jego zbawienną moc poprzez rozpraszające się mroki i złocące się krawędzie chmur.
W centrum kompozycji rozciąga się srebrzysta toń wody, w której odbijają się pierwsze blaski jutrzenki. Wilgotne powietrze wydaje się gęste od chłodu, a unoszące się nad łąką kłęby mgły tworzą wieloplanową, tajemniczą przestrzeń.
Kluczowym elementem ożywiającym pejzaż są sylwetki ptaków wodnych. Malarz ukazał je w dynamicznych, naturalnych układach – jedne jeszcze brodzą w trzcinach, inne już szybują tuż nad taflą rozlewiska, przecinając poranną ciszę.
MalarzJózef Chełmoński (1849–1914)
Dzieło i technikaŚwit (Świt. Królestwo ptaków) (1892) olej na płótnie
Kolekcja muzealnaMuzeum Narodowe w Warszawie Warszawa, Polska
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Kuklówka – sanktuarium dzikiej przyrody
Powstanie obrazu wiąże się bezpośrednio z wyprawami Chełmońskiego na mokradła i stawy w okolicach Radziejowic i rzeki Pisi. Artysta wstawał na długo przed wschodem słońca, by z paletą w dłoni czekać na pierwszy brzask.
Dla pokolenia schyłku XIX wieku taki zachwyt nad dziewiczym krajobrazem był wyrazem tęsknoty za utraconą czystością świata w epoce postępującej industrializacji.
Kolorystyka obrazu to zachwycająca paleta perłowych szarości, oliwkowych zieleni, stłumionych błękitów i ciepłych różów poranka, które tworzą harmonijną, niemal muzyczną całość.
“
„Świt to chwila, w której Bóg na nowo mówi: niech się stanie światłość. Malując poranek, dotykam początku świata.”
Arcydzieło liryzmu w zbiorach MNW
„Świt” to jedno z najpiękniejszych świadectw dojrzałego panteizmu Chełmońskiego. Pokazuje artystę wolnego od pogoni za poklaskiem, całkowicie oddanego kontemplacji majestatu natury.
W Muzeum Narodowym w Warszawie dzieło to zachwyca subtelnością i głębią, napełniając serca odbiorców spokojem, nadzieją i obietnicą nowego początku.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Płótno znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie i wchodzi w skład stałej Galerii Sztuki XIX Wieku.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Świt”
Rozpocznij każdy dzień w otoczeniu mistycznego spokoju, porannej świeżości i poezji polskiego pejzażu. Nasza autorska kolekcja z motywem „Świtu” Józefa Chełmońskiego to wysmakowane połączenie natury i sztuki, wykonane z najwyższą dbałością o detale w Polsce.
