Postimpresjonizm · Przechylony Stół i Rewolucja Widzenia
Kosz jabłek (ok. 1893)
Stworzony około 1893 roku „Kosz jabłek” (The Basket of Apples / Le panier de pommes) Paula Cézanne'a to jedno z najbardziej rewolucyjnych, słynnych i przełomowych dzieł w historii malarstwa nowożytnego. Pozornie skromny motyw – kosz wiklinowy wysypujący złocisto-czerwone jabłka na biały obrus, obok butelki wina i talerza z ciastkami – stał się dla mistrza z Aix poligonem, na którym obalił obowiązujące od renesansu zasady perspektywy. Cézanne ukazał stół z kilku różnych punktów widzenia jednocześnie, otwierając drzwi dla kubizmu i na zawsze zmieniając sposób, w jaki ludzkie oko postrzega przestrzeń na płaszczyźnie.
Paul Cezanne, Kosz jabłek (ok. 1893) · Zbiory: Art Institute of Chicago.
Obalenie perspektywy linearnej i stół, który się łamie
Przyglądając się uważnie „Koszowi jabłek”, odkrywamy niezwykłą rzecz: blat stołu po lewej stronie nie łączy się z blatem po prawej, butelka wina jest wyraźnie przekrzywiona, a talerz z ciasteczkami zdaje się unosić w powietrzu. To nie błędy rysunkowe – to świadoma rewolucja Paula Cézanne'a.
Malarz zrozumiał, że człowiek nie patrzy na świat jak nieruchomy aparat fotograficzny z jednym obiektywem. Nasz wzrok nieustannie błądzi, rejestrując przedmioty pod różnymi kątami i składając je w umyśle w dynamiczną całość.
Cézanne zsyntetyzował te wielorakie spojrzenia w jednym obrazie, tworząc strukturę o niesamowitym napięciu wewnętrznym i dotykalnej, zmysłowej obecności.
MalarzPaul Cézanne (1839–1906)
Dzieło i technikaKosz jabłek (The Basket of Apples) (ok. 1893) Olej na płótnie
Kolekcja muzealnaArt Institute of Chicago Chicago, USA
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Królewskie jabłka z Aix-en-Provence
Jabłka były dla Cézanne'a formą doskonałą – niemal czystymi kulami, na których mógł badać przejścia światła i modulację koloru bez obawy, że model się poruszy czy zniecierpliwi.
Każde jabłko w koszu i na obrusie zostało wymodelowane drobnymi, równoległymi pociągnięciami pędzla w gamie żółcieni, czerwieni, zieleni i ciepłych ugrów. Owoce sprawiają wrażenie tak gęstych i ciężkich, że niemal czuć ich zapach i chłód.
Sztywny, nakrochmalony obrus tworzy skomplikowany labirynt załamań i fałd, przypominający pasmo górskie, pośród którego rozsypały się złote kule owoców.
“
„Kiedy maluję jabłko, chcę, żeby widz poczuł, jak soki napierają na skórkę, a ziemia oddaje owocowi swoje ciepło.”
Duma Art Institute of Chicago
„Kosz jabłek” to bezdyskusyjnie jedna z najważniejszych martwych natur w całych dziejach sztuki światowej, analizowana w każdym podręczniku historii malarstwa.
W Art Institute of Chicago obraz ten przyciąga rzesze zachwyconych widzów, pozostając wiecznym pomnikiem odwagi twórczej i triumfu nowatorskiego widzenia.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Arcydzieło znajduje się w stałej ekspozycji The Art Institute of Chicago (Helen Birch Bartlett Memorial Collection).
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Kosz jabłek”
Wprowadź do swojego wnętrza rewolucyjną energię, soczyste barwy i mistrzowską konstrukcję najsłynniejszej martwej natury Paula Cézanne'a. Nasza autorska kolekcja tekstyliów z motywem „Kosza jabłek” to kwintesencja nowoczesnej elegancji i polskiego kunsztu rzemieślniczego.
