Paul Cézanne namalował „Kosz jabłek” około 1893 roku. Ta martwa natura pokazuje przechylony kosz z jabłkami, butelkę wina, talerz z ciastkami i biały obrus na stole. Oryginał należy do Art Institute of Chicago.
Paul Cézanne (1839–1906), Kosz jabłek (ok. 1893) · Art Institute of Chicago, Chicago.
Co jest na stole?
Po lewej stronie stoi duży wiklinowy kosz, przechylony do przodu i pełen czerwonych, żółtych i zielonych jabłek. Obok wznosi się ciemna butelka wina. Po prawej, na talerzu, leży stos podłużnych ciastek, które Art Institute of Chicago nazywa „kocimi języczkami” (langues de chat). Jabłka wysypują się na blat i na biały obrus, który układa się w grube, ciężkie fałdy.
Cézanne rzadko podpisywał swoje obrazy. Ten ma sygnaturę „P. Cézanne” w lewym dolnym rogu. Muzeum uważa, że to znak wagi, jaką malarz przywiązywał do tego płótna albo do jego pierwszego właściciela.
ArtystaPaul Cézanne (1839–1906)
DziełoKosz jabłek (ok. 1893) The Basket of Apples
Technikaolej na płótnie, 65 × 80 cm
Gdzie jest oryginałArt Institute of Chicago, Chicago
Dlaczego stół na obrazie wygląda na krzywy?
Przy dłuższym patrzeniu widać, że coś się nie zgadza. Krawędź blatu po lewej stronie obrusa nie łączy się z krawędzią po prawej. Butelka jest przechylona, a kosz pochyla się do przodu i wydaje się podtrzymywany tylko przez butelkę i fałdy tkaniny. Stos ciastek wygląda tak, jakby za chwilę miał spaść, ale zatrzymuje się tuż przed krawędzią.
Cézanne pokazał przedmioty z kilku punktów widzenia jednocześnie. Ciastka widzimy z boku, ale też trochę z góry. Zmienia się również sposób malowania: owoce i fałdy obrusa zbudowane są grubymi pociągnięciami pędzla, a krawędzie stołu i tkaniny naszkicowane lżejszymi kreskami. Takie rozbicie jednej perspektywy uważa się za zapowiedź kubizmu. Wikipedia wskazuje, że podobne zniekształcenia inspirowały Pabla Picassa i Georges'a Braque'a.
Martwa natura u Cézanne'a
Art Institute of Chicago zauważa, że Cézanne wśród malarzy nazywanych impresjonistami był wyjątkiem. Wcześnie malował pejzaże, typowy temat impresjonistów, ale to jego złożone martwe natury zmieniły tradycyjny gatunek, po francusku zwany nature morte. Badacz Meyer Schapiro pisał, że kompozycja „Kosza jabłek” zachowuje równowagę, choć składa się z niezrównoważonych części.
Losy obrazu i gdzie go zobaczyć
Do listopada 1895 roku obraz trafił do paryskiego marszanda Ambroise'a Vollarda. Potem przeszedł przez galerię Bernheim-Jeune w Paryżu i galerię Paula Cassirera w Berlinie. W 1904 roku kupił go Max Linde z Lubeki. Później należał do kolekcjonera Josa Hessela i marszanda Paula Rosenberga.
Do 1925 roku obraz kupił chicagowski kolekcjoner Frederick Clay Bartlett, który w 1926 roku przekazał go Art Institute of Chicago. Był to pierwszy obraz Cézanne'a w zbiorach tego muzeum. Należy do kolekcji nazwanej imieniem Helen Birch Bartlett.
