Namalowany w dojrzałym okresie twórczości „Talerz Jabłek” (Assiette de pommes) Paula Cézanne'a to esencja i kwintesencja malarskiej filozofii mistrza z Aix-en-Provence. Na białym, fałdzistym obrusie, na porcelanowym talerzu spoczywa kilka okazałych, dojrzałych jabłek w odcieniach czerwieni, żółci i zieleni. Cézanne odrzucił powierzchowną ilustracyjność, zamieniając te proste owoce w potężne, niemal planetarne sfery gęstej materii. Każde muśnięcie pędzla, każdy załamany refleks światła i głęboki cień wokół owoców tworzą traktat o samej istocie bytu, w którym malarstwo staje się rzeźbieniem czystej formy w świetle.
Paul Cezanne, Talerz Jabłek · Zbiory: Musée d'Orsay, Paryż.
Jabłko jako kosmiczna kula
Dla Paula Cézanne'a jabłko nie było zwykłym owocem deserowym – było mikrokosmosem. Malarz uważał, że jeśli potrafi się namalować jedno jabłko z całą jego prawdą wewnętrzną, to potrafi się namalować cały wszechświat.
Na płótnie z Musée d'Orsay owoce spoczywają na talerzu z majestatem antycznych posągów. Nie są idealnie gładkie ani symetryczne – Cézanne wydobył z nich każde spłaszczenie, chropowatość skórki i punkt nacisku na podłoże.
Ciężar owoców jest wręcz fizycznie wyczuwalny: jabłka nie leżą lekko, lecz wbijają się w fałdy tkaniny, wyznaczając własne pole grawitacyjne. Każde z nich jest osobnym bytem o zróżnicowanej geometrii, którego organiczna nieregularność została podniesiona do rangi doskonałej harmonii.
MalarzPaul Cézanne (1839–1906)
Dzieło i technikaTalerz Jabłek (Assiette de pommes) (ok. 1880–1900) Olej na płótnie
Kolekcja muzealnaMusée d'Orsay Paryż / Chicago
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Drobne fasetki i modulacja barwna
W technice tego obrazu widać szczytowe osiągnięcie metody Cézanne'a: powierzchnia każdego jabłka została rozbita na dziesiątki drobnych, fasetkowych plam barwnych nakładanych precyzyjnie obok siebie.
Przejście od oświetlonej żółcieni do zacienionego karminu i szmaragdu odbywa się bez użycia czerni – wyłącznie poprzez zmianę temperatury barwnej (modulację).
Biały obrus, pofałdowany z rzeźbiarską siłą, mieni się chłodnymi błękitami i szarościami, tworząc dla ciepłych owoców doskonały, promienny cokół. Kontrast między geometryczną bielą fałd a nasyconą czerwienią i zielenią jabłek buduje niezwykłą przestrzenność kadru.
“
„Dzień, w którym malarz zrozumie tajemnicę relacji między dwoma jabłkami na talerzu, będzie dniem, w którym pojmie tajemnicę całego malarstwa.”
Skarb paryskiego Musée d'Orsay
„Talerz Jabłek” to dzieło o formacie kameralnym, lecz o monumentalnej sile oddziaływania.
W murach Musée d'Orsay w Paryżu płótno to zachwyca miłośników czystego malarstwa swoją powściągliwością, dyscypliną i niezwykłą głębią zmysłową.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Płótno wchodzi w skład stałej kolekcji malarstwa postimpresjonistycznego w Musée d'Orsay w Paryżu.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Talerz Jabłek”
Wprowadź do swojej jadalni lub salonu szlachetny spokój, ciepło dojrzałych owoców i mistrzowski ład Paula Cézanne'a. Nasza kolekcja z motywem „Talerza Jabłek” to celebracja harmonii, dobrego smaku i polskiego rzemiosła najwyższej próby.
