Akwarela „Trzy czaszki” to jedna z ostatnich prac Paula Cézanne'a, datowana przez Art Institute of Chicago na lata 1902–1906. Przedstawia trzy ludzkie czaszki ułożone na barwnej, wzorzystej tkaninie. Oryginał należy do zbiorów Art Institute of Chicago.
Paul Cézanne (1839–1906), Trzy czaszki (1902–1906) · Art Institute of Chicago, Chicago.
Skąd u Cézanne'a motyw czaszki?
Czaszka pojawia się u Cézanne'a już w latach sześćdziesiątych XIX wieku. „Martwa natura z czaszką, świecą i książką” (1865–1867, Kunsthaus Zürich) to jeszcze klasyczna vanitas, czyli przypomnienie o przemijaniu. Do tego motywu malarz wrócił jednak przede wszystkim pod koniec życia. Między 1898 a 1905 rokiem powstała seria martwych natur z czaszkami, zarówno olejnych, jak i akwarelowych.
Myśl o śmierci towarzyszyła Cézanne'owi od dawna. Mogła ją pogłębić śmierć matki 25 października 1897 roku i pogarszające się w tych latach zdrowie malarza. Czaszki były też zwykłym elementem wyposażenia katolickich domów i pracowni artystów. Cézanne'a pociągała też ich wyrazista, przestrzenna bryła. Gość, który odwiedził go w lipcu 1902 roku, widział trzy czaszki w jego sypialni.
ArtystaPaul Cézanne (1839–1906)
DziełoTrzy czaszki (1902–1906) The Three Skulls
Technikaakwarela i ołówek na papierze, 48 × 62,8 cm
Gdzie jest oryginałArt Institute of Chicago, Chicago
Co widać na akwareli z Chicago?
Na arkuszu o wymiarach 48 na 62,8 cm Cézanne ułożył trzy czaszki w zwartą grupę. Dwie leżą z przodu, trzecia nieco wyżej, tuż za nimi. Spoczywają na tkaninie w czerwone, zielone i niebieskie wzory, która wypełnia dolną część kompozycji. W tle widać brązową krawędź mebla i jasne, rozmyte plamy koloru.
Praca jest wykonana akwarelą z rysunkiem ołówkiem, który w wielu miejscach pozostaje widoczny. Czaszki są w dużej mierze jasnym, niezamalowanym papierem, obwiedzionym niebieskim i fioletowym konturem. Kolor skupia się w tkaninie, a kości zostają lekkie i świetliste.
Układ przypomina olejny obraz „Piramida czaszek” (ok. 1901, kolekcja prywatna). Autorzy hasła o tym obrazie w Wikipedii zauważają, że akwarela z Chicago ma podobną kompozycję, ale jest swobodniej i lżej malowana.
Ile wersji „Trzech czaszek” powstało?
Nazwa „Trzy czaszki” bywa myląca, bo Cézanne kilka razy wracał do motywu trzech czaszek. Olejna „Martwa natura. Trzy czaszki” z około 1900 roku należy do Detroit Institute of Arts. Obraz „Trzy czaszki na dywanie” (ok. 1904) jest w kolekcji prywatnej. Grafika na naszych produktach to akwarela z Art Institute of Chicago, a nie żadna z wersji olejnych.
Badacze łączą te późne martwe natury z przygnębieniem starości malarza. Francuska historyczka sztuki Françoise Cachin pisała, że te kostne twarze niemal napierają na widza.
Gdzie można zobaczyć oryginał?
Akwarela należy do Art Institute of Chicago (Olivia Shaler Swan Memorial Collection). Muzeum kupiło ją w 1954 roku od Marianne Feilchenfeldt z Zurychu. Wcześniej praca należała do paryskiego marszanda Ambroise'a Vollarda, a w latach trzydziestych XX wieku przechodziła przez ręce Jacques'a Seligmanna i Justina K. Thannhausera.
Praca jest odnotowana w katalogu dzieł Cézanne'a opracowanym przez Lionella Venturiego w 1936 roku, pod numerem 1131. Wcześniej reprodukował ją m.in. Roger Fry w książce o rozwoju sztuki Cézanne'a z 1927 roku.
Akwarela, którą drukujemy, należy do Art Institute of Chicago. Olejna martwa natura z trzema czaszkami z około 1900 roku jest w Detroit Institute of Arts.
Kiedy powstały „Trzy czaszki”?
Art Institute of Chicago datuje akwarelę na lata 1902–1906, czyli na ostatnie lata życia Cézanne'a, który zmarł w 1906 roku.
Jaką techniką wykonano tę pracę?
To akwarela z rysunkiem ołówkiem na papierze w kolorze kości słoniowej. Arkusz ma wymiary 48 × 62,8 cm.
Produkty z obrazem „Trzy czaszki”
Reprodukcję obrazu drukujemy na zamówienie w naszej firmie w Wołominie – większość produktów także szyjemy. Poniżej wybrane z nich.
