Rafael Santi namalował „Autoportret” około 1506 roku, gdy miał nieco ponad dwadzieścia lat. Obraz przedstawia młodego malarza w ciemnym berecie i ciemnym stroju na gładkim, brązowym tle. Oryginał należy do Galerii Uffizi we Florencji.
Rafael Santi (1483–1520), Autoportret (ok. 1506) · Galeria Uffizi, Florencja.
Kiedy Rafael namalował swój autoportret?
Galeria Uffizi datuje obraz na 1506 rok, a inne opracowania podają lata 1504–1506. To okres, w którym młody Rafael pracował we Florencji. Urodził się w 1483 roku w Urbino, więc w chwili powstania portretu miał około dwudziestu trzech lat.
Portret jest niewielki i bardzo prosty. Rafael pokazał się od ramion w górę, z twarzą zwróconą lekko w stronę widza. Tło jest gładkie i brązowe, a po prawej stronie pada na nie cień postaci. Nie ma tu żadnych atrybutów malarza, pędzli ani palety.
ArtystaRafael Santi (1483–1520)
DziełoAutoportret (ok. 1506) Autoritratto
Technikaolej na desce topolowej, 47,3 × 34,8 cm
Gdzie jest oryginałGaleria Uffizi, Florencja
Skąd wiadomo, że to Rafael?
Postać rozpoznano jako Rafaela przez porównanie z autoportretem, który malarz umieścił we fresku „Szkoła ateńska” w Stanzy della Segnatura w Watykanie. Fresk powstał w latach 1509–1511 na zamówienie papieża Juliusza II.
Wcześniej część badaczy uważała obraz z Uffizi za późniejszą kopię. Sprawę rozstrzygnęły badania z 1983 roku, przeprowadzone przy okazji wystawy w Palazzo Pitti na pięćsetlecie urodzin artysty. Reflektografia i zdjęcia w podczerwieni pokazały rysunek przygotowawczy, podobny do rysunków Rafaela i do szkicu pod „Małą Madonną Cowpera”. Od tego czasu autorstwo Rafaela uznaje się za potwierdzone.
Jak namalowany jest autoportret?
To obraz olejny na desce topolowej o wymiarach 47,3 × 34,8 cm. Według Uffizi Rafael budował obraz cienkimi, przejrzystymi laserunkami na białym podkładzie. Muzeum widzi w tym wpływ malarstwa flamandzkiego i wymienia Justusa van Gent oraz Pedra Berruguete.
Rafael ma na sobie ciemny strój, spod którego widać brzeg białej koszuli, i ciemne nakrycie głowy. Uffizi odczytuje ten skromny ubiór jako świadome nawiązanie do zawodu artysty. Kołnierz koszuli i włosy wyglądają na niedokończone, dlatego przypuszcza się, że obraz mógł nie zostać ukończony. Niepewne jest też, czy niektóre szczegóły stroju nie zostały dodane później.
Jak autoportret trafił do Galerii Uffizi?
Obraz pochodzi z Pałacu Książęcego w Urbino. Do Florencji trafił w 1631 roku, opisany wtedy jako portret Rafaela wykonany jego własną ręką. W tych latach do Florencji przewieziono wiele dzieł z kolekcji rodu della Rovere, które Vittoria della Rovere wniosła w posagu do rodu Medyceuszy.
W latach 1663–1667 obraz zapisano w kolekcji autoportretów malarzy, którą gromadził kardynał Leopold Medyceusz. Uffizi uważa, że trafił do niej raczej jako dar Vittorii della Rovere niż przez zakup od Akademii św. Łukasza w Rzymie. Dziś wisi w Uffizi w sali autoportretów (numer inwentarza 1890 nr 1706).
