Madonna Sykstyńska – Madonna Sistina (niem. Die Sixtinische Madonna) (1512–1513)
Rafael Santi namalował „Madonnę Sykstyńską” w latach 1512–1513 na zamówienie papieża Juliusza II. Obraz przedstawia Marię z Dzieciątkiem na obłokach, między świętym Sykstusem a świętą Barbarą, z dwoma aniołkami opartymi o parapet u dołu. Od 1754 roku jest w Dreźnie, dziś w Gemäldegalerie Alte Meister.
Rafael Santi (1483–1520), Madonna Sykstyńska (1512–1513) · Gemäldegalerie Alte Meister, Drezno.
Dla kogo Rafael namalował „Madonnę Sykstyńską”?
Obraz zamówił papież Juliusz II do głównego ołtarza kościoła klasztornego San Sisto w Piacenzy, należącego do benedyktynów. Zamówienie wiązało się z przyłączeniem Piacenzy do Państwa Kościelnego w 1512 roku. W kościele przechowywano relikwie świętej Barbary i papieża Sykstusa II, męczennika, i to od jego imienia pochodzi nazwa obrazu.
Obie postacie świętych były więc związane z miejscem, dla którego powstał obraz. W świętym Sykstusie dopatruje się rysów Juliusza II.
ArtystaRafael Santi (1483–1520)
DziełoMadonna Sykstyńska (1512–1513) Madonna Sistina
Technikaolej na płótnie, 269,5 × 201 cm
Gdzie jest oryginałGemäldegalerie Alte Meister, Drezno
Co przedstawia obraz?
Na górze rozsunięta zielona kotara odsłania niebiańską przestrzeń. Maria schodzi po obłokach i niesie Dzieciątko z nieba na ziemię, co przywołuje tajemnicę Bożego Narodzenia. Tło wypełniają ledwie widoczne główki aniołków. Według drezdeńskiej galerii poważne spojrzenia Marii i Dzieciątka zapowiadają przyszłą mękę Chrystusa.
Po lewej klęczy święty Sykstus, po prawej święta Barbara, zatopiona w myślach. Postacie układają się w trójkąt, a rozsunięte kotary w górnych narożnikach podkreślają tę geometrię. Sykstus wskazuje ręką przed obraz, w stronę krucyfiksu, który kiedyś stał na przegrodzie chórowej kościoła i dziś już nie istnieje. W tę samą stronę patrzą Maria i Dzieciątko.
Skąd się wzięły słynne aniołki?
Dwa skrzydlate aniołki opierają się łokciami o parapet u dołu obrazu. Według galerii w Dreźnie Rafael namalował je na samym końcu. Mogą odnosić się do Wcielenia albo oczekiwać na mszę odprawianą niegdyś przed obrazem. Kierują też wzrok widza ku górze.
Jako samodzielny motyw aniołki zaczęły żyć w 1803 roku, gdy August von der Embde po raz pierwszy skopiował je osobno. Od tego czasu niezliczone razy pojawiały się na plakatach, pocztówkach i w reklamie.
Jak obraz trafił do Drezna i co działo się z nim w czasie wojny?
Obraz kupił elektor saski Fryderyk August II, czyli król Polski August III Sas. Pośrednikiem był Giovanni Battista Bianconi, a negocjacje trwały niemal dwa lata. Transakcję zawarto w styczniu 1754 roku, a 1 marca 1754 roku obraz dotarł do Drezna. Wysokość zapłaconej kwoty podawana jest w literaturze różnie.
W czasie II wojny światowej obraz ukryto najpierw na zamku Albrechtsburg w Miśni, a w 1943 roku w nieużywanym tunelu kolejowym koło Rottwerndorf. W lipcu 1945 roku radziecka organizacja trofeów wywiozła go do Moskwy, gdzie pozostał do 1955 roku. Po pokazie w Berlinie w 1955 roku wrócił do drezdeńskiej Gemäldegalerie Alte Meister w 1956 roku. To olej na płótnie o wymiarach 269,5 × 201 cm (nr galerii 93).
