Kobieta kąpiąca się w strumieniu (Hendrickje Stoffels?) – A Woman bathing in a Stream (Hendrickje Stoffels?) (1654)
Rembrandt namalował „Kobietę kąpiącą się w strumieniu” w 1654 roku, olejem na dębowej desce. Obraz pokazuje młodą kobietę, która w białej koszuli brodzi w wodzie, podciągając jej brzeg. Od 1831 roku należy do National Gallery w Londynie.
Rembrandt van Rijn (1606–1669), Kobieta kąpiąca się w strumieniu (Hendrickje Stoffels?) (1654) · National Gallery, Londyn.
Kim jest kobieta brodząca w wodzie?
Pełny tytuł obrazu w National Gallery brzmi „Kobieta kąpiąca się w strumieniu (Hendrickje Stoffels?)”. Znak zapytania jest ważny. Muzeum uważa, że modelką mogła być Hendrickje Stoffels, ale nie przesądza tego. Hendrickje trafiła do domu Rembrandta jako gospodyni, a z czasem została jego partnerką.
Rok 1654 był dla niej trudny. Spodziewała się dziecka Rembrandta, choć nie byli małżeństwem. Rada Kościoła reformowanego wezwała ją z tego powodu, a po przyznaniu się do wspólnego życia bez ślubu odsunięto ją od komunii. Ich córkę Cornelię ochrzczono 30 października 1654 roku w amsterdamskim Oude Kerk. National Gallery zauważa, że Hendrickje miała wtedy 28 lat, a obraz może być wyrazem uznania dla jej siły i lojalności.
ArtystaRembrandt van Rijn (1606–1669)
DziełoKobieta kąpiąca się w strumieniu (Hendrickje Stoffels?) (1654) A Woman bathing in a Stream (Hendrickje Stoffels?)
Technikaolej na desce dębowej, 61,8 × 47 cm
Gdzie jest oryginałNational Gallery, Londyn
Co widać na obrazie i jak został namalowany?
Młoda kobieta stoi w strumieniu, zanurzona prawie do kolan. Unosi koszulę, by jej nie zamoczyć, i patrzy w dół na wodę z lekkim uśmiechem. Ma kasztanowe włosy i drobny kolczyk. Nie zwraca uwagi na widza, co nadaje scenie prywatny, swobodny charakter.
Największe wrażenie robi sposób malowania. Koszulę Rembrandt zbudował z grubych, szybko kładzionych pociągnięć bieli w różnych odcieniach. W niektórych miejscach zostawił odsłonięty ciepły, płowy podkład, który sam tworzy cienie. Mokrą farbę przeciągał po mokrej, zostawiając szorstkie grzbiety faktury. Historyk sztuki Gary Schwartz określił obraz jako szkic olejny powiększony do rozmiarów pełnego obrazu. Mimo tej swobody dzieło jest sygnowane i datowane, więc malarz uznawał je za skończone.
Batszeba, Kallisto czy scena z życia?
Badacze zastanawiali się, czy kobieta nie gra roli postaci biblijnej lub mitologicznej. Najczęściej wskazywano Batszebę, bo w tym samym 1654 roku Rembrandt namalował „Batszebę w kąpieli”, dziś w Luwrze. Część autorów widzi w niej nimfę Kallisto, która kąpie się z dala od orszaku Diany.
National Gallery skłania się ku innej odpowiedzi. Prosta koszula nie pasuje do bohaterki historycznej, a obraz raczej nie jest studium do paryskiej „Batszeby”. Według muzeum najbardziej prawdopodobne jest, że Rembrandt dobrze znał tę kobietę i uchwycił chwilę jej prywatnej przyjemności w zwykłym holenderskim strumieniu. Nic w obrazie nie wskazuje na konkretną rzekę, dlatego bezpieczniej mówić o strumieniu niż o Amstelu.
Jak obraz trafił do National Gallery w Londynie?
W 1829 roku obraz kupił wielebny William Holwell Carr na aukcji kolekcji lorda Gwydyra, płacąc 165 gwinei. Carr zapisał swoje zbiory National Gallery, a obraz wszedł do kolekcji muzeum w 1831 roku. Ma numer inwentarzowy NG54.
Oryginał jest niewielki, ma 61,8 × 47 cm. Można go oglądać w stałej ekspozycji National Gallery w Londynie.
Oryginał
Gdzie zobaczyć obraz „Kobieta kąpiąca się w strumieniu (Hendrickje Stoffels?)”?
