Złoty Wiek Malarstwa Holenderskiego · Amsterdamska Gwardia, Rewolucja Światła i Triumf Obywatelski
Straż nocna (1642)
Uznawany powszechnie za największe, najbardziej rewolucyjne i spektakularne arcydzieło Złotego Wieku sztuki niderlandzkiej obraz „Straż nocna” (właściwie Wymarsz strzelców kompanii Fransa Banninga Cocqa i Willema van Ruytenburcha) Rembrandta van Rijn powstał w 1642 roku w Amsterdamie. Zamiast tradycyjnego, statycznego portretu zbiorowego miejskich rajców siedzących w rzędzie przy stole, Rembrandt namalował dynamiczną scenę wymarszu milicji obywatelskiej na wezwanie do obrony miasta. Kapitan w czarnym stroju z czerwoną szarfą i jego porucznik w lśniącym żółtym kaftanie ruszają naprzód, a wokół nich wrze tłum strzelców ładujących muszkiety, bijących w bębny i wznoszących chorągwie. Złocisty snop światła przecina mrok bramy, tworząc niedościgniony hymn na cześć republikańskiej wolności i malarskiej wirtuozerii.
Rembrandt van Rijn, Straż nocna (Wymarsz strzelców) (1642) · Zbiory: Rijksmuseum w Amsterdamie.
Kloveniersdoelen i rewolucja portretu zbiorowego
W 1639 roku kompania strzelców gwardii obywatelskiej (Kloveniers) pod dowództwem kapitana Fransa Banninga Cocqa zamówiła u Rembrandta monumentalne malowidło do nowej siedziby Kloveniersdoelen w Amsterdamie.
Każdy z osiemnastu przedstawionych oficerów zapłacił około stu guldenów za uwiecznienie swojej podobizny, oczekując typowego, czytelnego portretu w dostojnej pozie.
Rembrandt zignorował mieszczańską próżność i stworzył żywy teatr historyczny: podporządkował układ postaci dramaturgii akcji i światłocieniowi, sprawiając, że niektórzy strażnicy zostali częściowo zasłonięci lub znaleźli się w głębokim cieniu.
MalarzRembrandt van Rijn (1606–1669)
Dzieło i technikaStraż nocna (Wymarsz strzelców / De Nachtwacht) (1642) Olej na płótnie
Kolekcja muzealnaRijksmuseum Amsterdam, Holandia
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Złota dziewczynka, kurza łapa i mistrzostwo chiaroscuro
Wśród maszerujących mężczyzn wyróżnia się tajemnicza, mała dziewczynka w złocistej sukni, skąpana w nadnaturalnym blasku; u jej pasa wisi martwy kurczak z widocznymi szponami – symboliczna aluzja do nazwy kompanii Kloveniers (kloof / kurza stopa).
Rembrandt doprowadził w tym dziele technikę światłocienia (chiaroscuro) do absolutnej doskonałości: światło nie jest tylko oświetleniem sceny, lecz buduje przestrzeń, modeluje bryły i nadaje kompozycji filmowy dynamizm.
Cień rzucany przez dłoń kapitana Cocqa na żółty strój porucznika van Ruytenburcha to jeden z najsłynniejszych popisów iluzjonizmu w dziejach nowożytnego malarstwa europejskiego.
“
„Ruch i życie – oto jedyne cele, do których prawdziwy malarz powinien dążyć każdym dotknięciem pędzla.”
Skarb narodowy holenderskiego Rijksmuseum
Zajmująca centralne miejsce w Galerii Sław amsterdamskiego Rijksmuseum „Straż nocna” to bezdyskusyjny symbol holenderskiej tożsamości i jedno z najważniejszych dzieł w dorobku ludzkości.
Wprowadzenie tej potężnej, pełnej energii kompozycji do wnętrza wnosi niepowtarzalny prestiż, arystokratyczną głębię barw, historyczną charyzmę i męską siłę, idealnie sprawdzając się w reprezentacyjnym salonie lub gabinecie.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Monumentalne płótno zajmuje centralne miejsce w Galerii Sław w Rijksmuseum w Amsterdamie.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Straż nocna”
Poczuj potęgę Złotego Wieku, wibrującą energię amsterdamskiej gwardii i niezrównany kunszt Rembrandta van Rijn. Ekskluzywne tekstylia z motywem „Straży nocnej” to synonim bezkompromisowej elegancji, odwagi i polskiego kunsztu rzemieślniczego.
