Sofonisba Anguissola – Portret Bianki Ponzoni

Kim była Bianca Ponzoni?

Bianca Ponzoni (w źródłach także Ponzone) pochodziła ze szlacheckiej rodziny, podobnie jak jej mąż, Amilcare Anguissola. Była matką Sofonisby, jej pięciu sióstr i brata Asdrubala. Ojciec posłał Sofonisbę i jej siostrę Elenę na naukę malarstwa do Bernardina Campiego w Cremonie.

Portret matki należy do serii wizerunków członków rodziny, które namalowała Sofonisba. Utrwaliła na nich matkę, ojca, brata i siostry.

Co widać na portrecie?

Bianca siedzi na krześle z zielonym obiciem, w wyprostowanej, dostojnej pozie. Ma na sobie dopasowaną suknię ze złotego brokatu we wzór kratki. Fason łączy modę lombardzką i hiszpańską. Szeroki, kwadratowy dekolt odsłaniający ramiona to element lombardzki, a przód sukni zbiegający się w szpic poniżej talii to wpływ hiszpański. Spod dekoltu wystaje brzeg koszuli wykończony motywem liści winorośli.

Na szyi Bianca nosi naszyjnik z pereł z ozdobnym wisiorem, we włosach perłowe przybranie, w uszach perłowe kolczyki, a na palcach dwa pierścienie. W pasie przewiązana jest złotym łańcuchem, na którym zawieszone jest zibellino, czyli luksusowa ozdoba z futra i złota z drogimi kamieniami. Dłonie spoczywają na nim swobodnie, co łagodzi sztywność pozy.

Twarz jest oddana bez upiększeń. Widać cienie pod oczami i oznaki dojrzałego wieku. Kobieta lekko się uśmiecha, a jej spojrzenie jest pewne i spokojne.

Skąd wiadomo, kogo przedstawia obraz?

Tożsamość portretowanej potwierdza biżuteria. Ten sam naszyjnik z wisiorem nosi Minerva, a perłowe przybranie włosów Lucia na obrazie „Gra w szachy” z 1555 roku, przedstawiającym siostry malarki. Były to rodowe klejnoty, które Sofonisba wykorzystywała w portretach rodziny.

Obraz jest też sygnowany. Po lewej stronie, pod oparciem krzesła, widnieje łaciński napis: Sophonisba / Angusola / virgo / F. / 15.5.7. Oznacza on, że panna Sofonisba Anguissola wykonała obraz w 1557 roku.

Gdzie można zobaczyć obraz?

Portret należy do Gemäldegalerie w Berlinie (nr inw. 1705), która ma go w zbiorach od 1913 roku. To obraz olejny na płótnie o wymiarach 98 × 75 cm.