Portret Filipa II – Retrato de Felipe II (1565, przemalowany 1573)
Sofonisba Anguissola namalowała portret króla Hiszpanii Filipa II w 1565 roku, a w 1573 roku częściowo go przemalowała. Władca ma na sobie czarny strój i wysoki kapelusz, na piersi order Złotego Runa, a w dłoni różaniec. Obraz należy do Museo del Prado w Madrycie.
Sofonisba Anguissola (ok. 1532–1625), Portret Filipa II (1565, przemalowany 1573) · Museo del Prado, Madryt.
Jak Anguissola trafiła na dwór Filipa II?
W 1559 roku Filip II zaprosił Sofonisbę Anguissolę na dwór jako damę dworu i nauczycielkę malarstwa swojej trzeciej żony, czternastoletniej królowej Elżbiety Walezjuszki. Malarka przyjechała do Madrytu zimą 1559/1560 roku i spędziła w Hiszpanii kilkanaście lat.
W tym czasie malowała wiele oficjalnych portretów rodziny królewskiej, m.in. siostry króla Joanny i jego syna Don Carlosa. Portret Filipa II powstał w 1565 roku, gdy żoną króla była jeszcze Elżbieta.
ArtystaSofonisba Anguissola (ok. 1532–1625)
DziełoPortret Filipa II (1565, przemalowany 1573) Retrato de Felipe II
Technikaolej na płótnie, 88 × 72 cm
Gdzie jest oryginałMuseo del Prado, Madryt
Co przedstawia portret?
Król jest pokazany w półpostaci, na ciemnym, neutralnym tle, w świetle padającym z lewej strony. Ma na sobie czarny strój i wysoki czarny kapelusz, które nosił na co dzień. Szyję i nadgarstki zdobią białe koronkowe kryzy. Na piersi wisi insygnium Orderu Złotego Runa. Prawą dłonią król opiera się o poręcz krzesła, a w lewej trzyma różaniec.
Malarka modelowała postać gładko i miękko, delikatnym pędzlem. Przed konserwacją obraz był bardzo ciemny. Usunięcie pociemniałego werniksu i późniejszych przemalowań przywróciło mu czytelność.
Dlaczego obraz przemalowano w 1573 roku?
W 1573 roku Anguissola zmieniła ułożenie dłoni króla. Wcześniej dotykała ona Złotego Runa, a teraz spoczywa na poręczy krzesła. Zmieniła też niektóre szczegóły stroju, ale głowy nie poprawiała. Chodziło o to, by portret tworzył parę z wizerunkiem czwartej żony Filipa, Anny Austriaczki, który również jest w Prado.
Opis obrazu w Wikimedia Commons łączy różaniec ze świętem Matki Bożej Różańcowej. Ustanowił je papież Grzegorz XIII na pamiątkę zwycięstwa nad flotą turecką pod Lepanto 7 października 1571 roku.
Kto przez lata uchodził za autora?
Przez długi czas portret przypisywano Alonsowi Sánchezowi Coello, nadwornemu portreciście króla, a także Juanowi Pantoji de la Cruz. Autorstwo Anguissoli potwierdziła w 1989 roku badaczka Maria Kusche. Kunsthistorisches Museum w Wiedniu ma późniejszą, popiersiową wersję tego wizerunku autorstwa Sáncheza Coello.
Obraz należał do kolekcji królewskiej. W czasach napoleońskich wywieziono go do Paryża, a w 1827 roku trafił do Prado. Ma numer inwentarzowy P001036, a w prawym dolnym rogu widnieje namalowana liczba 288.
