Vincent Van Gogh – Czaszka z palącym się papierosem
Okres antwerpski · Antwerpia, 1886
Czaszka z palącym się papierosem – Kop van een skelet met brandende sigaret (1886)
Vincent van Gogh namalował „Czaszkę z palącym się papierosem” na początku 1886 roku w Antwerpii, gdy uczył się w tamtejszej akademii sztuk pięknych. Obraz przedstawia głowę i ramiona szkieletu z zapalonym papierosem w zębach, na ciemnym tle. Oryginał znajduje się w Van Gogh Museum w Amsterdamie.
Vincent van Gogh (1853–1890), Czaszka z palącym się papierosem (1886) · Van Gogh Museum, Amsterdam.
Kiedy i gdzie powstała „Czaszka z palącym się papierosem”?
Obraz nie jest datowany. Van Gogh Museum umieszcza go na początku 1886 roku, a w opracowaniach przyjmuje się zimę 1885–1886. Van Gogh mieszkał wtedy w Antwerpii i uczęszczał na zajęcia w Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych. Jego nauka w akademii trwała zaledwie kilka tygodni.
W ówczesnym kształceniu artystów rysowanie szkieletów było standardowym ćwiczeniem, które miało uczyć anatomii. Malowanie ich nie wchodziło jednak w program zajęć. Van Gogh Museum przypuszcza więc, że van Gogh namalował ten obraz poza planem lekcji, przed zajęciami albo po nich.
ArtystaVincent van Gogh (1853–1890)
DziełoCzaszka z palącym się papierosem (1886) Kop van een skelet met brandende sigaret
Technikaolej na płótnie, 32 × 24,5 cm
Gdzie jest oryginałVan Gogh Museum, Amsterdam
Co przedstawia obraz?
Na niewielkim płótnie widać czaszkę oraz górną część szkieletu: kręgi szyjne, obojczyki i żebra. Czaszka zwrócona jest lekko w bok, a w zębach trzyma zapalonego papierosa. Jasne kości wyraźnie odcinają się od ciemnego, prawie czarnego tła.
Według Van Gogh Museum obraz pokazuje, że van Gogh dobrze opanował anatomię.
Żart, satyra czy memento mori?
Van Gogh Museum nazywa obraz młodzieńczym żartem. Wikipedia przytacza też opinię Sheramy Bundrick, według której obraz był zapewne żartem i jednocześnie komentarzem do konserwatywnych metod nauczania w akademii.
Dzieło bywa też odczytywane jako vanitas, czyli przypomnienie o przemijaniu, oraz jako przestroga przed paleniem. Ta druga interpretacja jest jednak wątpliwa, bo sam van Gogh był zapalonym palaczem. Czaszki pojawiają się w jego twórczości rzadko. Poza tym obrazem są to tylko dwa obrazy z lat 1887–1888 i jeden rysunek. Z tego samego antwerpskiego okresu pochodzi szkic „Wiszący szkielet i kot” (1886).
Losy obrazu i gdzie go zobaczyć
Po śmierci artysty obraz należał do jego brata Theo, a następnie do wdowy po nim, Johanny van Gogh-Bonger. Później przeszedł na ich syna, Vincenta Willema van Gogha. W 1962 roku trafił do Fundacji Vincenta van Gogha, był wypożyczony do Stedelijk Museum, a od 1973 roku jest w Van Gogh Museum w Amsterdamie.
To olej na płótnie o wymiarach 32 × 24,5 cm. W katalogu dzieł van Gogha ma numer F212 (JH999).
Oryginał
Gdzie zobaczyć obraz „Czaszka z palącym się papierosem”?
