Pole pszenicy z cyprysami – Wheat Field with Cypresses (Champ de blé avec cyprès) (1889)
Vincent van Gogh namalował „Pole pszenicy z cyprysami” w lecie 1889 roku w okolicach Saint-Rémy-de-Provence. Obraz przedstawia dojrzałe zboże, ciemne cyprysy, oliwki, wzgórza Alpilles i kłębiące się chmury. Wersja malowana w plenerze, odpowiadająca grafice na produktach, należy do Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku.
Vincent van Gogh (1853–1890), Pole pszenicy z cyprysami (1889) · Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork.
Kiedy i gdzie powstało „Pole pszenicy z cyprysami”?
Od maja 1889 do maja 1890 roku van Gogh był dobrowolnym pacjentem zakładu Saint-Paul-de-Mausole pod Saint-Rémy-de-Provence. Pod koniec czerwca 1889 roku postanowił poświęcić cyprysom jedną z pierwszych serii obrazów z tego okresu. „Pole pszenicy z cyprysami” powstało wtedy jako studium malowane na miejscu, w plenerze.
Obraz należy też do cyklu pól pszenicy, do którego van Gogh wracał wielokrotnie. 2 lipca 1889 roku wysłał bratu Theo rysunki trzciną przedstawiające tę kompozycję. Jeden z nich przechowuje dziś Van Gogh Museum w Amsterdamie. Artysta uważał ten pejzaż za jeden ze swoich najlepszych letnich obrazów.
ArtystaVincent van Gogh (1853–1890)
DziełoPole pszenicy z cyprysami (1889) Wheat Field with Cypresses
Technikaolej na płótnie, 73,2 × 93,4 cm
Gdzie jest oryginałMetropolitan Museum of Art, Nowy Jork
Co przedstawia obraz i jak go namalowano?
Dolną część płótna wypełnia złote pole pszenicy, poruszone wiatrem. Po prawej wznoszą się dwa ciemne cyprysy, po lewej rosną jasnozielone krzewy i drzewa oliwne. Za nimi widać niebieskie wzgórza Alpilles. Ponad połowę obrazu zajmuje niebo z białymi, skłębionymi chmurami.
Van Gogh malował grubo, z wyraźnymi śladami pędzla, czyli techniką impastu. W liście do Thea z 2 lipca 1889 roku opisał płótno z cyprysami, kłosami pszenicy i makami oraz niebem przypominającym szkocką kratę. Cyprysy porównał do obrazów Adolphe'a Monticellego, malowanych równie grubą warstwą farby.
Badania warstwy malarskiej pokazały, jakich farb użył artysta. Chmury namalował bielą cynkową, niebo błękitem kobaltowym, pszenicę żółcienią chromową, a cyprysy i krzewy zielenią szmaragdową i wiridianem.
Dlaczego van Gogh malował cyprysy?
Latem 1889 roku cyprysy szczególnie zajmowały artystę. W listach porównywał je do egipskiego obelisku, pięknego w linii i proporcjach. Pisał też, że cyprys to czarna plama w słonecznym krajobrazie. Na obrazie ciemna, pionowa sylwetka cyprysów wyraźnie odcina się od jasnego, poziomego pasa pola.
Ile jest wersji obrazu i gdzie je zobaczyć?
Pod koniec lipca 1889 roku van Gogh przerwał pracę z powodu choroby. Wrócił do malowania pod koniec sierpnia. We wrześniu 1889 roku wykonał w pracowni dwie kopie plenerowego obrazu. Pierwsza ma podobny rozmiar i od 1923 roku należy do National Gallery w Londynie. Druga, mniejsza, była prezentem dla matki i siostry artysty i dziś jest w kolekcji prywatnej.
Wersja plenerowa po śmierci van Gogha przechodziła przez ręce kolekcjonerów. W 1900 roku wdowa po Theo sprzedała ją malarzowi Émile'owi Schuffeneckerowi. Później obraz należał m.in. do berlińskiego bankiera Franza von Mendelssohna, a od 1952 roku do kolekcji Emila Bührlego w Zurychu. W 1993 roku kupiło go Metropolitan Museum of Art dzięki darowiźnie fundacji Annenberga.
