Ostatnia droga Temeraire’a – The Fighting Temeraire tugged to her last berth to be broken up, 1838 (1839)
William Turner pokazał „Ostatnią drogę Temeraire’a” na wystawie Royal Academy w Londynie w 1839 roku. Obraz przedstawia zasłużony okręt wojenny holowany Tamizą do rozbiórki, na tle zachodzącego słońca. Oryginał należy do National Gallery w Londynie.
Joseph Mallord William Turner (1775–1851), Ostatnia droga Temeraire’a (1839) · National Gallery, Londyn.
Jaki okręt i jaką podróż namalował Turner?
HMS Temeraire był trzypokładowym okrętem liniowym uzbrojonym w 98 dział. Według National Gallery do jego budowy zużyto drewno z ponad 5000 dębów. W bitwie pod Trafalgarem w 1805 roku osłaniał okręt flagowy Nelsona, HMS Victory. Załoga nazywała go „Saucy Temeraire”, czyli zadziorny. Określenie „Fighting”, czyli bojowy, nie pochodzi od marynarzy.
Po wojnach napoleońskich okręt stał od 1820 roku na kotwicy przy Sheerness i służył głównie jako jednostka zaopatrzeniowa. W czerwcu 1838 roku Admiralicja postanowiła go sprzedać. Marynarka zdjęła z niego działa, kotwice i inne przydatne elementy. Kadłub kupił za 5530 funtów John Beatson, właściciel stoczni złomowej w Rotherhithe. Dwa holowniki parowe ciągnęły go w górę Tamizy przez około dwa dni.
ArtystaJoseph Mallord William Turner (1775–1851)
DziełoOstatnia droga Temeraire’a (1839) The Fighting Temeraire tugged to her last berth to be broken up, 1838
Technikaolej na płótnie, 90,7 × 121,6 cm
Gdzie jest oryginałNational Gallery, Londyn
Co widać na obrazie i co Turner zmienił?
Turner najpewniej nie widział tego rejsu na własne oczy i odtworzył scenę na podstawie relacji prasowych. Pozwolił sobie przy tym na wiele swobody. Okręt ma na obrazie trzy dolne maszty ze zwiniętymi żaglami, choć w rzeczywistości płynął bez masztów. Czarno-żółty kadłub malarz zmienił na biało-złoty, przez co Temeraire wygląda jak zjawa. Na maszcie nie ma brytyjskiej flagi.
Przed okrętem płynie mały, ciemny holownik. Drugi jest ledwie widoczny. Turner ustawił komin holownika przed masztem żaglowca, tak że dym ciągnie się przez jego takielunek. Prawą część płótna wypełnia zachód słońca, a w lewym górnym rogu wschodzi blady sierp księżyca. Słońce zachodzi po stronie, która nie zgadza się z kierunkiem rejsu w górę Tamizy. To także świadomy zabieg malarza. Chmury wokół słońca namalowane są tak grubą warstwą farby, że miejscami wystają ponad powierzchnię płótna.
Co oznacza „Ostatnia droga Temeraire’a”?
Obraz czyta się jako pożegnanie okrętu i całej epoki żaglowców, które ustępują miejsca parowcom. Tak interpretuje go także National Gallery. Stosunek Turnera do nowoczesności nie był jednak jednoznaczny, bo malował również statki parowe i kolej. Krytyk John Ruskin wiązał karmazynowe zachody słońca u Turnera z motywem śmierci.
Na wystawie w 1839 roku malarz opatrzył obraz zmienionym fragmentem wiersza Thomasa Campbella „Ye Mariners of England”. Wers „No longer owns her” odnosi się do okrętu, który nie należy już do floty. Recenzenci przyjęli obraz przychylnie. Pismo „The Spectator” nazwało go wielkim obrazem ostatnich dni jednego z bastionów Wielkiej Brytanii.
Gdzie można zobaczyć oryginał?
Turner nie sprzedał obrazu i nazywał go swoim „ukochanym” (my Darling). W notatce z około 1845 roku napisał, że żadne pieniądze ani względy nie skłonią go, by znów go komuś wypożyczyć. Zapisał płótno w testamencie narodowi brytyjskiemu. Krewni podważyli testament, a spór sądowy skończył się dopiero w 1856 roku. Wtedy obraz w ramach tak zwanego Turner Bequest trafił do National Gallery.
Płótno ma 90,7 na 121,6 cm i należy do najpopularniejszych obrazów w zbiorach londyńskiej galerii (nr inw. NG524). W 2005 roku zwyciężyło w głosowaniu audycji „Today” w BBC Radio 4 na ulubiony obraz Brytyjczyków. Pojawia się też w filmie „Skyfall” z 2012 roku, gdzie symbolizuje wiek Bonda i jego pozycję w MI6.
Oryginał
Gdzie zobaczyć obraz „Ostatnia droga Temeraire’a”?
