Statek niewolniczy – Slavers Throwing Overboard the Dead and Dying – Typhoon Coming On (The Slave Ship) (1840)
William Turner pokazał „Statek niewolniczy” na wystawie Royal Academy w Londynie w 1840 roku. Pełny tytuł obrazu brzmi „Handlarze niewolników wyrzucają za burtę zmarłych i umierających – nadciąga tajfun”. Oryginał należy do Museum of Fine Arts w Bostonie.
William Turner (1775–1851), Statek niewolniczy (1840) · Museum of Fine Arts, Boston.
Jaka historia stoi za obrazem „Statek niewolniczy”?
Turner odwołał się do prawdziwego wydarzenia z 1781 roku. Kapitan statku niewolniczego Zong, płynącego na Jamajkę, kazał wyrzucić za burtę 132 zniewolonych ludzi, gdy na statku zaczęło brakować wody. Chodziło o to, by właściciele mogli dochodzić odszkodowania od ubezpieczyciela.
Badacze przypuszczają, że Turner poznał tę historię z książki Thomasa Clarksona o dziejach i zniesieniu handlu niewolnikami. Jej drugie wydanie ukazało się w 1839 roku, rok przed wystawą. Pokaz obrazu w Royal Academy zbiegł się w czasie z dwoma międzynarodowymi zjazdami przeciwników niewolnictwa, które w 1840 roku odbyły się w Londynie.
ArtystaWilliam Turner (1775–1851)
DziełoStatek niewolniczy (1840) Slavers Throwing Overboard the Dead and Dying – Typhoon Coming On
Technikaolej na płótnie, 90,8 × 122,6 cm
Gdzie jest oryginałMuseum of Fine Arts, Boston
Co przedstawia obraz?
Nad wzburzonym morzem płonie głęboko czerwony zachód słońca, a od lewej nadciąga burzowa chmura. W oddali, częściowo ukryty we mgle, odpływa żaglowiec z czerwonymi masztami. W prawym dolnym rogu z wody wystaje ciemna noga z żelaznym łańcuchem na kostce. Krążą wokół niej mewy i ryby. Mniejsze dłonie i luźne łańcuchy widać też po lewej stronie, wśród fal.
Turner nie rysuje tu wyraźnych konturów. Luźne pociągnięcia pędzla i gorące barwy łączą morze z niebem i zacierają kształty, co wzmacnia wrażenie chaosu.
Jaki wiersz towarzyszył obrazowi?
W katalogu wystawy z 1840 roku Turner umieścił obok obrazu fragment własnego, nigdy nieopublikowanego w całości poematu „Fallacies of Hope” („Złudne nadzieje”). W wierszu pada rozkaz, by przed nadejściem tajfunu wyrzucić za burtę zmarłych i umierających i nie zważać na ich łańcuchy. Fragment kończy się pytaniem skierowanym do nadziei: gdzie teraz jest twój rynek?
Obraz od początku dzielił widzów. William Makepeace Thackeray pytał, czy jest wzniosły, czy śmieszny, i przyznawał, że sam nie wie. Mark Twain w książce „A Tramp Abroad” z 1880 roku drwił, że większość obrazu to oczywista niemożliwość. John Ruskin napisał natomiast, że gdyby miał oprzeć nieśmiertelność Turnera na jednym dziele, wybrałby właśnie to.
Jak obraz trafił do Bostonu?
Turner oddał obraz w komis swojemu marszandowi Thomasowi Griffithowi. W grudniu 1843 roku kupił go John James Ruskin dla syna, Johna Ruskina, który otrzymał go w prezencie. Ruskin sprzedał obraz w 1872 roku kolekcjonerowi z Nowego Jorku. W 1876 roku na aukcji nabyła go Alice Sturgis Hooper z Bostonu.
W 1899 roku Museum of Fine Arts w Bostonie odkupiło obraz od jej spadkobiercy, Williama Sturgisa Hoopera Lothropa, za 65 tysięcy dolarów, z funduszu Henry Lillie Pierce Fund. Płótno ma wymiary 90,8 × 122,6 cm i numer inwentarzowy 99.22.
