Witkacy narysował ten autoportret pastelem i węglem w 1918 roku, najpewniej wkrótce po powrocie z Rosji do Polski. Praca jest podpisana „Auto Witkacy 1918” i należy do kolekcji prywatnej.
Kiedy i w jakich okolicznościach powstał autoportret?
Lata 1914–1918 Witkacy spędził w Rosji. Służył w Pawłowskim Pułku Lejb-Gwardii w Petersburgu, w 1916 roku został ciężko ranny i nie wrócił już na front. Do Zakopanego przyjechał w czerwcu 1918 roku. Według opisu domu aukcyjnego Agra-Art autoportret powstał najprawdopodobniej w drugiej połowie tego roku, już po powrocie do kraju.
To praca wczesna i rzadka. Jest o kilka lat starsza od Firmy Portretowej, którą artysta założył około 1925 roku. W podobnej konwencji i kolorystyce Witkacy wykonał w tym czasie co najmniej kilkanaście portretów i kompozycji. Jako przykład podaje się „Głowę kobiecą” z 1918 roku w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie.
Technikapastel i węgiel na papierze naklejonym na tekturę, 63,3 × 47,5 cm
Gdzie jest oryginałkolekcja prywatna
Co przedstawia autoportret z 1918 roku?
Witkacy pokazał się w ujęciu do piersi, z dłonią uniesioną do twarzy i palcem opartym o skroń. Patrzy w bok, spod zmarszczonych brwi. Rysy są uproszczone i wyostrzone, a kolor kładziony szerokimi pociągnięciami. Twarz ma pomarańczowe i zielonkawe cienie, tło po prawej stronie jest jaskrawo pomarańczowe, a dłoń częściowo zielona. Ubranie zaznaczone jest pasami czerni i bieli.
Praca jest wykonana pastelem i węglem na szarobeżowym papierze żeberkowym z filigranem „Ingres d’Arches”, naklejonym na tekturę. Ma 63,3 na 47,5 cm. U dołu widnieje sygnatura „Auto Witkacy 1918”, a po prawej dwa znaki w kółkach: „T.D” i „G.R”.
Co oznaczają znaki „T.D” i „G.R”?
Według opisu Agra-Art na pracy jest oznaczenie odnoszące się do portretu typu D. Ten typ Witkacy opisał później w „Regulaminie” Firmy Portretowej. Portret typu D powstawał na trzeźwo, ale w stylu naśladującym działanie alkoholu lub narkotyków. Charakterystyka modela mogła być przy tym karykaturalnie wyostrzona. Autoportret z 1918 roku pokazuje więc, że artysta używał takiego oznaczenia, zanim założył firmę.
Znak „G.R” to prawdopodobnie inicjały osoby obecnej przy powstawaniu pracy. Ten sam znak jest na portrecie Augusta Zamoyskiego z 15 października 1918 roku, który należy do Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku. Witkacy uważał, że obecność innych osób wpływa na proces tworzenia, podobnie jak używki wpływają na sposób widzenia.
Gdzie jest dziś autoportret z 1918 roku?
Praca należała do dr. Teodora Birula-Białynickiego, przyjaciela artysty, a po wojnie do jego syna Michała. Ten przekazał ją Żanecie Karczewskiej z Gdańska, która sprzedała ją Janowi Leszczyłowskiemu, kolekcjonerowi i antykwariuszowi z Sopotu. Obecnie autoportret jest w kolekcji prywatnej. W 2019 roku sprzedano go na aukcji Agra-Art za 540 000 zł.
Publicznie pokazano go na wystawie „Witkacy. Sejsmograf epoki przyspieszenia” w Muzeum Narodowym w Warszawie w 2022 roku.
Najczęstsze pytania
Gdzie można zobaczyć oryginał autoportretu z 1918 roku?
Praca jest w kolekcji prywatnej i nie ma stałego miejsca ekspozycji. W 2022 roku pokazano ją na wystawie w Muzeum Narodowym w Warszawie.
Jaką techniką wykonano autoportret?
Pastelem i węglem na papierze naklejonym na tekturę. Praca ma 63,3 na 47,5 cm.
Czy ten autoportret powstał w Firmie Portretowej?
Nie. Powstał w 1918 roku, kilka lat przed założeniem Firmy Portretowej około 1925 roku, choć ma już oznaczenie typu D.
Produkty z obrazem „Autoportret, 1918”
Reprodukcję obrazu drukujemy na zamówienie w naszej firmie w Wołominie – większość produktów także szyjemy. Poniżej wybrane z nich.
