Jadwiga „Nena” Stachurska była ulubioną modelką Witkacego i według przekazów pozowała mu do około stu portretów. Grafika na tej stronie pokazuje jeden z nich: pastel z twarzą kobiety na żółtym tle, z sygnaturą i datą 1929. Tej konkretnej pracy nie udało się dotąd przypisać do kolekcji muzealnej.
Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) (1885–1939), Portret Neny Stachurskiej (1929).
Kim była Nena Stachurska?
Nena, właściwie Jadwiga Stachurska, była o 20 lat młodsza od Witkacego. Poznała go w 1913 roku jako ośmioletnia dziewczynka, gdy razem ze starszą siostrą Modestą, zwaną Miją, bawiła się z córeczką aktorki Ireny Solskiej. Pierwszy jej portret powstał piętnaście lat później.
Pracowała jako sprzedawczyni w zakopiańskiej księgarni, którą od 1924 roku prowadzili bracia Tadeusz i Stefan Zwolińscy. Tadeusz, speleolog, fotograf i kartograf, był mężem jej siostry. Nena towarzyszyła Witkacemu w zabawach i wyprawach w góry, a w Firmie Portretowej miała status honorowej klientki z własnym rysopisem. Katalog Muzeum Tatrzańskiego podaje, że najintensywniejszym okresem ich znajomości był rok 1929.
Według przekazów około stu. Portrety Neny powstawały we wszystkich typach Firmy Portretowej, a także poza regulaminem. Bywa na nich dziewczęca, zmysłowa, tajemnicza albo celowo zdeformowana i przerysowana.
Najwięcej, bo 24 prace, ma Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem. Kilka pasteli z lat 1929–1930 należy do Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku, m.in. portret w błękitach z 19 kwietnia 1929 roku. Portrety Neny z 1930 roku są także w Muzeum Narodowym w Krakowie i w Muzeum Narodowym w Warszawie.
Co widać na tym portrecie?
Kobieta ma ciężkie, przymknięte powieki i lekko rozchylone, czerwone usta. Twarz otaczają szaroróżowe loki obwiedzione pomarańczową linią, a tło jest intensywnie żółte. Szyję zakrywa ciemny, wysoki kołnierz.
Takie cechy Witkacy łączył z tak zwanym typem Alcoforado. Tak nazywał portrety pokazujące porywy namiętności: modelka odchyla głowę, ma półprzymknięte powieki i rozchylone usta. Nazwa pochodzi od XVII-wiecznej portugalskiej zakonnicy Marianny Alcoforado, której przypisywano głośne listy miłosne. W prawym dolnym rogu pracy widać dopisek, w którym da się odczytać słowo „Alcoforado”.
U dołu jest też sygnatura z datą 1929 i odręczne skróty. Witkacy umieszczał na portretach podpis, datę i oznaczenie typu, a często dopisywał, że podczas pracy nie pił (NΠ) albo nie palił (NP). Znak NΠ widać również tutaj.
Najczęstsze pytania
Kim była Nena Stachurska?
Jadwiga „Nena” Stachurska, o 20 lat młodsza od Witkacego, była jego przyjaciółką, towarzyszką górskich wypraw i ulubioną modelką. Pozowała do około stu portretów.
Gdzie można zobaczyć portrety Neny Stachurskiej?
Najwięcej, 24 prace, ma Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem. Inne są m.in. w muzeach w Słupsku, Krakowie i Warszawie.
Co oznacza dopisek NΠ na portrecie Witkacego?
To skrót artysty informujący, że podczas pracy nie pił alkoholu. Skrót NP oznaczał, że nie palił.
Produkty z obrazem „Portret Neny Stachurskiej”
Reprodukcję obrazu drukujemy na zamówienie w naszej firmie w Wołominie – większość produktów także szyjemy. Poniżej wybrane z nich.
