Witkacy – Kompozycja fantastyczna, Wizja z maskami
Kompozycja fantastyczna · 1915–1920
Kompozycja fantastyczna (Wizja z maskami) – Kompozycja fantastyczna (1915–1920)
Stanisław Ignacy Witkiewicz namalował „Kompozycję fantastyczną”, znaną też jako „Wizja z maskami”, farbami olejnymi w latach 1915–1920. Obraz przedstawia kłębowisko roześmianych, demonicznych twarzy i postaci. Oryginał należy do Muzeum Narodowego w Warszawie.
Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) (1885–1939), Kompozycja fantastyczna (Wizja z maskami) (1915–1920) · Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa.
Kiedy powstała „Wizja z maskami”?
W prawym górnym rogu obrazu artysta napisał „Witkacy 1915–1920”. Taką samą datę podaje Muzeum Narodowe w Warszawie. Praca obejmuje więc lata, które Witkiewicz spędził w Rosji, i pierwsze lata po powrocie do Zakopanego w 1918 roku. Nie wiadomo, które partie obrazu powstały wcześniej, a które później.
Obraz ma kilka tytułów. W katalogu muzeum figuruje jako „Kompozycja fantastyczna”, a jako tytuły alternatywne podano „Wizja z maskami”, „Śmiechy” i „Kuszenie św. Antoniego”. W 2020 roku muzeum uzupełniło nazwę do postaci „Kompozycja fantastyczna (Kuszenie świętego Antoniego)”.
DziełoKompozycja fantastyczna (Wizja z maskami) (1915–1920) Kompozycja fantastyczna (Wizja z maskami, Śmiechy, Kuszenie św. Antoniego)
Technikaolej na płótnie, 65 × 86 cm
Gdzie jest oryginałMuzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa
Co przedstawia obraz?
Środek płótna wypełnia gęsta grupa postaci o twarzach przypominających maski. Wiele z nich szeroko się uśmiecha i pokazuje zęby. Z lewej strony wyłania się czerwona, diabelska postać z długim, cienkim ogonem. U dołu widać bladą, odchyloną do tyłu ludzką głowę, a po prawej kolejne fioletowe i czerwone twarze o groteskowych rysach.
Kolory są ciemne i nasycone: granaty, fiolety, czerwienie i zielenie na brązowym tle, rozjaśnionym u dołu jasnymi, poszarpanymi smugami. Formy mają wyraźne kontury i płynne, wygięte kształty. To olej na płótnie o wymiarach 65 na 86 cm.
Jak czytać tytuły „Śmiechy” i „Kuszenie św. Antoniego”?
Muzeum nie publikuje szerszego opisu znaczenia obrazu, więc najlepszą wskazówką są same tytuły. „Śmiechy” i „Wizja z maskami” odnoszą się do tego, co widać: do roześmianych twarzy-masek. „Kuszenie św. Antoniego” nawiązuje do dawnego tematu w sztuce, w którym pustelnika nękają demony.
W 1919 roku Witkiewicz ogłosił teorię Czystej Formy. Według niej dzieło sztuki ma działać na widza przede wszystkim samą formą i wywoływać w nim „uczucia metafizyczne”. Opowieść i temat schodzą w takim ujęciu na drugi plan.
Gdzie można zobaczyć oryginał?
Obraz należy do Muzeum Narodowego w Warszawie i jest w kolekcji malarstwa po 1914 roku. Wcześniej był w zbiorach Państwowych Zbiorów Sztuki, działających w latach 1922–1939, i trafił do muzeum drogą przekazu.
Obraz pokazywano na kilku wystawach, m.in. „Dwudziestolecie. Oblicza nowoczesności” Muzeum Historii Polski i „Witkacy. Sejsmograf epoki przyspieszenia” w Muzeum Narodowym w Warszawie w 2022 roku. Kartę obrazu ze zdjęciem można obejrzeć w katalogu cyfrowym muzeum.
Oryginał
Gdzie zobaczyć obraz „Kompozycja fantastyczna (Wizja z maskami)”?
