Pastelowy portret Marii Witkiewiczówny Stanisław Ignacy Witkiewicz, czyli Witkacy, wykonał w 1918 roku. Przedstawia jego kuzynkę, rzeźbiarkę Marię Witkiewiczównę (1883–1962), nazywaną w rodzinie Dziudzią. Praca należy do Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku.
Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) (1885–1939), Portret Marii Witkiewiczówny (1918) · Muzeum Pomorza Środkowego, Słupsk.
Kim była Maria Witkiewiczówna?
Maria Witkiewiczówna była córką Jana, starszego brata Stanisława Witkiewicza, a więc stryjeczną siostrą Witkacego. Po śmierci matki wychowywała ją ciotka, siostra ojca Witkacego, która także miała na imię Maria i w rodzinie nazywano ją Mery. Natalia Kruszyna w katalogu „Witkacy i kobiety” przedstawia Dziudzię jako zapomnianą dziś rzeźbiarkę i projektantkę.
Zbieżność imion łatwo prowadzi do pomyłek. W rodzinie żyły dwie Marie Witkiewiczówny. Starsza, ciotka Mery, ogromnie podziwiała brata i po jego śmierci napisała o nim książkę. Portret ze Słupska przedstawia młodszą z nich, kuzynkę artysty. Według Kruszyny Dziudzia była podobno we wszystkim posłuszna uwielbianej opiekunce.
Gdzie jest oryginałMuzeum Pomorza Środkowego, Słupsk
Witkacy i „Kotusie”
Stosunki Witkacego z kuzynką i ciotką były napięte. Artysta nazywał obie panie Kotusiami, a w listach do żony pisał o nich z przekąsem. One z kolei nie rozumiały jego sposobu życia. Ciotka Mery uważała bratanka za nieudane, rozwydrzone beztalencie, które przynosi ujmę rodowi, i często dawała temu wyraz.
Mimo to pod koniec stycznia 1934 roku Witkacy zamieszkał w należącej do Dziudzi willi na Antałówce w Zakopanem. Przeniósł tam także swoją Firmę Portretową i od tego czasu dom nazywano Witkiewiczówką. To Dziudzia w 1957 roku podarowała Muzeum Tatrzańskiemu portret Stanisława Witkiewicza wraz z rodzinnym archiwum, od czego zaczęła się tamtejsza kolekcja prac Witkacego.
Co przedstawia portret z 1918 roku?
Portret powstał siedem lat przed założeniem Firmy Portretowej, więc nie obowiązywały go jej regulamin ani typy oznaczane literami. Od 1915 roku Witkacy rysował pastelami zarówno portrety, jak i fantastyczne kompozycje. W latach wojennych portretowanie dawało mu też dochód.
Kuzynka patrzy prosto na widza, z lekkim uśmiechem. Twarz jest mocno zaróżowiona, z czerwonymi plamami na policzkach i białymi światłami na nosie i czole. Jasne, rozwiane włosy artysta zaznaczył białymi i ciemnymi kreskami. Kobieta ma na sobie niebieski strój z wysokim, pofałdowanym kołnierzem, a tło jest pomarańczowe i żółte. Kontury twarzy i ubrania obwiódł zdecydowaną czarną linią. Muzeum podaje technikę: pastel na papierze, wymiary 61 × 46 cm.
Gdzie jest oryginał portretu?
Praca należy do Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku, które od 1965 roku buduje największą w Polsce kolekcję Witkacego. Muzeum opublikowało reprodukcję w serwisie Google Arts & Culture, z krótką notą o modelce: rzeźbiarka, córka starszego brata Stanisława Witkiewicza, kuzynka artysty.
Oryginał
Gdzie zobaczyć obraz „Portret Marii Witkiewiczówny”?
