Caspar David Friedrich – Kobieta na tle zachodzącego słońca
Romantyzm niemiecki · ok. 1818
Kobieta na tle zachodzącego słońca – Frau vor der untergehenden Sonne (ok. 1818)
Caspar David Friedrich namalował „Kobietę na tle zachodzącego słońca” około 1818 roku. Ten niewielki obraz olejny przedstawia kobietę stojącą tyłem na polnej drodze i zwróconą ku słońcu, które wypełnia niebo ciepłym światłem. Oryginał należy do Museum Folkwang w Essen.
Caspar David Friedrich (1774–1840), Kobieta na tle zachodzącego słońca (ok. 1818) · Museum Folkwang, Essen.
Kiedy powstał obraz i kto mógł pozować?
Museum Folkwang datuje obraz na około 1818 rok. Należy do serii obrazów z kobiecymi postaciami w krajobrazie, które powstały przed ślubem Friedricha z Caroline Brommer w styczniu 1818 roku. W tym samym czasie malarz pracował też nad „Pożegnaniem” i „Kobietą nad morzem”.
Według muzeum modelką mogła być żona malarza, Caroline. To przypuszczenie, nie potwierdzony fakt. Pasmo gór na horyzoncie Friedrich przeniósł z rysunku ze szkicownika z 1804 roku. Ten sam motyw wykorzystał też w obrazie „Neubrandenburg w porannej mgle” z 1816 roku.
ArtystaCaspar David Friedrich (1774–1840)
DziełoKobieta na tle zachodzącego słońca (ok. 1818) Frau vor der untergehenden Sonne
Technikaolej na płótnie, 22 × 30,5 cm
Gdzie jest oryginałMuseum Folkwang, Essen
Co widać na obrazie?
Kompozycja jest ściśle symetryczna. Na środku stoi kobieta w stroju staroniemieckim, z rubinowymi kolczykami, odwrócona plecami do widza. Jej ramiona są lekko rozchylone. Promienie słońca rozchodzą się po całym niebie jak wachlarz, podobnie jak w „Ołtarzu z Tetschen”.
Kobieta stoi na polnej drodze, którą po kilku metrach ograniczają głazy, a potem droga gwałtownie skręca w prawo. Dalej przejście zamyka pas roślin o grubych, lancetowatych liściach. Za nim rozciąga się krajobraz z polami, krzewami, drzewami, wzgórzami i górami. Kościół w oddali sugeruje wieś. Obraz jest mały, ma zaledwie 22 × 30,5 cm.
Zachód czy wschód słońca i co to oznacza?
Nie wiadomo na pewno, czy Friedrich namalował zachód, czy wschód słońca. W XIX wieku obraz nazywano „Zachodem słońca”. Na wielkiej wystawie sztuki niemieckiej w Berlinie w 1906 roku pokazano go jako „Wschód słońca”. Obecny tytuł utrwalił się dopiero po opublikowaniu katalogu dzieł Friedricha w latach 70. XX wieku. Reinhard Zimmermann policzył, że wcześniej 26 z 30 interpretacji zakładało wschód słońca.
Od tej decyzji zależy odczytanie. Museum Folkwang widzi w obrazie znak zaufania do Boga człowieka świadomego własnej przemijalności. Zachód słońca kojarzy się tu ze śmiercią, zakręt drogi z końcem życia, a głazy z nadzieją na zbawienie. Werner Sumowski widział w postaci pozę modlącej się orantki. Strój staroniemiecki bywa też czytany politycznie, jako nawiązanie do ówczesnego ruchu liberalno-narodowego, z którym Friedrich otwarcie sympatyzował.
Jak obraz trafił do Essen i gdzie go zobaczyć?
Obraz długo pozostawał w rodzinie malarza w Greifswaldzie. W 1906 roku należał do Johanny Friedrich, synowej brata malarza, a później do Anny Siemssen. W 1937 roku sprzedano go za pośrednictwem galerii Gerstenberger w Chemnitz, a 6 kwietnia 1937 roku kupiło go Museum Folkwang.
Dziś obraz jest wystawiony w Museum Folkwang w Essen (nr inwentarza G 45). Udział w wystawie z 1906 roku miał znaczenie dla całej twórczości Friedricha, bo ta wystawa przyczyniła się do ponownego odkrycia malarza na początku XX wieku.
Oryginał
Gdzie zobaczyć obraz „Kobieta na tle zachodzącego słońca”?
