Bar w Folies-Bergère – Un bar aux Folies-Bergère (1882)
Édouard Manet namalował „Bar w Folies-Bergère” w 1882 roku, na rok przed śmiercią. Obraz przedstawia barmankę za kontuarem paryskiej sali widowiskowej, a za nią lustro z odbiciem tłumu gości. Oryginał jest w The Courtauld Gallery w Londynie.
Édouard Manet (1832–1883), Bar w Folies-Bergère (1882) · The Courtauld Gallery, Londyn.
Czym było Folies-Bergère i jak powstał obraz?
Folies-Bergère to paryska sala widowiskowa typu music-hall. Według Courtauld Gallery w ciągu około dekady od otwarcia stała się jednym z najpopularniejszych miejsc rozrywki w mieście. Publiczność oglądała tam występy muzyczne i cyrkowe, a z balkonów przyglądała się sobie nawzajem.
Manet bywał tam z przyjaciółmi i robił szkice na miejscu. Sam obraz namalował jednak w całości w pracowni. Pozowała mu prawdziwa barmanka o imieniu Suzon, która na początku lat osiemdziesiątych XIX wieku pracowała w Folies-Bergère. Gotowe płótno Manet wystawił na paryskim Salonie w 1882 roku. Uważa się go za ostatnie duże dzieło malarza.
ArtystaÉdouard Manet (1832–1883)
DziełoBar w Folies-Bergère (1882) Un bar aux Folies-Bergère
Technikaolej na płótnie, 96 × 130 cm
Gdzie jest oryginałThe Courtauld Gallery, Londyn
Co widać na obrazie i w lustrze?
Na pierwszym planie stoi Suzon w ciemnym stroju z koronkowym dekoltem, z kwiatami przy piersi. Opiera dłonie o marmurowy blat. Na kontuarze stoją butelki szampana, wina, likieru miętowego i angielskiego piwa Bass, rozpoznawalnego po czerwonym trójkącie na etykiecie. Obok jest szklana misa z pomarańczami i wazonik z kwiatami.
Całe tło to odbicie w dużym lustrze w złoconej ramie. Widać w nim zatłoczony balkon, żyrandole i światła sali. W lewym górnym rogu wystają nogi akrobatki na trapezie, w zielonych butach. Po prawej lustro pokazuje plecy barmanki i mężczyznę w cylindrze, z którym zdaje się rozmawiać.
Czy odbicie w lustrze jest błędem?
Od czasu Salonu 1882 krytycy wytykali Manetowi, że lustro nie zgadza się z regułami perspektywy. Odbicie barmanki i klienta jest przesunięte w prawo, a butelki po lewej też nie odpowiadają tym na blacie. Courtauld Gallery opisuje to jako świadome odejście od zwykłej perspektywy.
W 2000 roku badacz Malcolm Park zrekonstruował scenę z modelami i pokazał, że taki widok jest fizycznie możliwy. Warunek jest jeden: klient stoi poza polem widzenia malarza, z lewej strony. Wyraz twarzy Suzon pozostaje zagadką, muzeum nazywa go niepokojącym.
Gdzie jest oryginał i jak trafił do Londynu?
Pierwszym właścicielem obrazu był kompozytor Emmanuel Chabrier, bliski przyjaciel Maneta. Płótno wisiało nad jego fortepianem. Później obraz trafił do kolekcji Samuela Courtaulda. Od 1934 roku należy do kolekcji Courtauld w Londynie i jest własnością Samuel Courtauld Trust (nr inw. P.1934.SC.234).
Dziś „Bar w Folies-Bergère” można zobaczyć w The Courtauld Gallery w Londynie. To olej na płótnie o wymiarach 96 na 130 cm.
