Narodziny Nowoczesności · Martwa Natura, Połów i Kunszt Faktury
Ryba – Martwa natura (1864)
Gdy w 1864 roku Édouard Manet namalował na ciemnym blacie świeżo złowionego karpia, węgorza i ostrygi, rzucił wyzwanie trzem stuleciom tradycji martwej natury. „Ryba (martwa natura)” to oszałamiający popis zmysłowego realizmu: połyskujące, wilgotne łuski ryb, chropowate skorupy muszli i soczysta cytryna tworzą kompozycję o niebywałej sile dotyku. Manet udowodnił, że w prostym połowie rybackim kryje się czyste malarskie złoto.
Édouard Manet, Ryba – Martwa natura (Poissons, nature morte) (1864) · Zbiory: The Art Institute of Chicago.
Owoce morza w pracowni przy rue Guyot
W 1864 roku, pracując w nowo wynajętym atelier przy rue Guyot w Paryżu, Manet namalował serię bezkompromisowych martwych natur z owocami morza. Ryby, kupowane o świcie na paryskich halach targowych (Les Halles), trafiały prosto na blat malarza, zanim jeszcze straciły świeżość i naturalny blask morskiej wody.
Kompozycja z Chicago ukazuje bogactwo rybackiego stołu. Na białym, pogniecionym obrusie leży potężny karp rzeczny o lśniących, srebrzysto-złotych łuskach, zwinięty w łuk ciemny węgorz, dwie otwarte ostrygi na chropowatych muszlach oraz rozkrojona soczysta cytryna. Obok spoczywa tradycyjny miedziany kociołek z pokrywą oraz gliniany dzbanek.
Układ przedmiotów jest dynamiczny i naturalny, wolny od sztywnej symetrii akademickiej. Ciemne tło pracowni skupia całą energię światła na martwych stworzeniach, wydobywając ich zmysłową, niemal rzeźbiarską obecność.
MalarzÉdouard Manet (1832–1883)
Dzieło i technikaRyba – Martwa natura (Poissons, nature morte) (ok. 1863–1882) Olej na płótnie
Kolekcja muzealnaMusée d'Orsay Paryż / Londyn
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Srebro łusek, miedź i żółć cytryny
Wirtuozeria Maneta w oddaniu faktur budzi podziw współczesnych konserwatorów. Ciało karpia nie zostało namalowane za pomocą drobiazgowego cyzelowania każdej łuski z osobna – to seria śmiałych, płaskich uderzeń pędzla nasyconego srebrem, błękitem kobaltowym, bielą i ugrami. Wilgotna śliskość rybiej skóry lśni drobnymi impastami czystej bieli.
Niezwykłym akcentem kolorystycznym jest żółta cytryna leżąca obok ostryg – jej ciepły, słoneczny kwas rozbija chłodną, ołowianą tonację ryb i błękitnawą biel obrusu. Miedziany rondel w tle wprowadza ciepłe refleksy czerwieni i brązu. Manet po mistrzowsku połączył tradycję XVII-wiecznych mistrzów holenderskich (takich jak Willem Kalf czy Pieter Claesz) z nowoczesną, bezpośrednią świeżością paryskiego impresjonizmu.
“
„Nie ma tematów szlachetnych i pospolitych. Kawałek chleba i śledź na talerzu mogą być tak samo wielkim tematem malarskim jak ukrzyżowanie.”
Skarb The Art Institute of Chicago
Płótno zostało zakupione w 1942 roku do prestiżowych zbiorów The Art Institute of Chicago dzięki fundacji pana i pani Lewis Larned Coburn, stając się jednym z filarów amerykańskiej kolekcji francuskiego realizmu.
„Ryba (martwa natura)” do dziś zachwyca bezkompromisową siłą wyrazu, świeżością malarskiego gestu i szlachetną powagą, udowadniając, że prawdziwy geniusz potrafi odnaleźć poezję w najprostszych elementach codziennego życia.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Arcydzieło znajduje się w stałej ekspozycji The Art Institute of Chicago. Pozostałe wielkie martwe natury malarza eksponuje Musée d'Orsay w Paryżu.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Ryba (martwa natura)”
Wprowadź szlachetny realizm, kunszt faktury i wyrafinowaną paletę barwną do swojego otoczenia. Nasza autorska kolekcja z motywem martwej natury z rybą Maneta to unikatowe torby, kosmetyczki i akcesoria szyte w Polsce z najwyższą dbałością o detale.
