Obraz „Ryby (martwa natura)” Édouard Manet namalował w 1864 roku. Na białym obrusie leżą karp, ostrygi, węgorz, dwie czerwone ryby i cytryna, a z tyłu stoi miedziany garnek. Oryginał należy do Art Institute of Chicago.
Édouard Manet (1832–1883), Ryby (martwa natura) (1864) · Art Institute of Chicago, Chicago.
Dlaczego Manet malował martwe natury?
Martwe natury pojawiają się jako ważne fragmenty wielu dużych obrazów Maneta. Według Art Institute of Chicago samym gatunkiem malarz zajmował się najintensywniej w latach 1864–1865, czyli właśnie wtedy, gdy powstały „Ryby”. Zbiegło się to z powrotem martwej natury do łask w XIX wieku. Muzeum łączy to częściowo z rozwojem klasy średniej, która chętnie kupowała kameralne obrazy w umiarkowanych cenach.
Manet nigdy nie wysyłał martwych natur na oficjalny paryski Salon. Sprzedawał je przez rozwijającą się sieć galerii albo dawał w prezencie przyjaciołom. Do gatunku wracał do końca życia. W ostatnich latach malował małe martwe natury z owocami i warzywami, takie jak „Pęczek szparagów” i „Cytryna” z 1880 roku.
ArtystaÉdouard Manet (1832–1883)
DziełoRyby (martwa natura) (1864) Fish (Still Life)
Technikaolej na płótnie, 73,5 × 92,4 cm
Gdzie jest oryginałArt Institute of Chicago, Chicago
Co leży na stole?
Stół jest nakryty białym, pomiętym obrusem, który zwisa z krawędzi. Po lewej leżą ostrygi, obok dwie czerwone ryby. Środek zajmuje duży karp z ogonem uniesionym ku górze. Na pierwszym planie wije się ciemny węgorz, po prawej leżą cytryna i nóż. Z tyłu stoi miedziany garnek z pokrywą, a tło jest ciemne, brązowe. Sygnatura „Manet” znajduje się w prawym dolnym rogu.
Muzeum zwraca uwagę na budowę kompozycji. Większość przedmiotów układa się w mocną przekątną, a ułożony w poprzek karp ją równoważy. Taki układ przypomina według muzeum XVII-wieczne holenderskie martwe natury.
Martwa natura, która nie jest martwa
Francuskie określenie „nature morte” znaczy dosłownie „martwa natura”. Art Institute of Chicago zauważa, że w tym obrazie nic nie jest nieruchome. Ryby i owoce morza wyglądają na świeże, a farba jest kładziona energicznie. Bezpośredniość malowania, śmiałe pociągnięcia pędzla i świeże spojrzenie wyjaśniają, według muzeum, dlaczego ówczesna publiczność uważała twórczość Maneta za nieortodoksyjną i prowokacyjną.
Losy obrazu i gdzie go zobaczyć
W kwietniu 1872 roku obraz kupiła paryska galeria Durand-Ruel za 250 franków. Możliwe, że w 1874 roku nabył go za 1500 franków Jean-Baptiste Faure. W 1884 roku należał do Félixa Gérarda, który wypożyczył go na wystawę w Paryżu. W 1900 roku był w galerii Manzi-Joyant, a przed 1913 rokiem trafił do Johna W. Simpsona w Nowym Jorku. Po jego śmierci należał do wdowy, Kate Seney Simpson. W 1942 roku galeria Knoedler sprzedała go Art Institute of Chicago.
Obraz ma numer inwentarzowy 1942.311 i należy do stałych zbiorów muzeum w Chicago.
