Narodziny Nowoczesności · Normandzki Brzeg i Słona Bryza
Marée montante – Przypływ w Berck (1873)
Gdy latem 1873 roku Édouard Manet udał się na północne wybrzeże Francji do rybackiej osady Berck-sur-Mer, odłożył na bok wielkomiejski szyk i zgiełk paryskich kawiarni. Zafascynowany surową prostotą życia marynarzy i potęgą atlantyckiego żywiołu, namalował serię niezwykłych pejzaży morskich. „Marée montante (Przypływ)” to uderzające świeżością i wolnością studium nadchodzącej fali oceanu: ciemne kadłuby kutrów rybackich na piaszczystej łasze zderzają się z ołowianym błękitem fal i wiatrem niosącym zapach morskiej soli.
Édouard Manet, Marée montante – Przypływ w Berck (1873) · Zbiory: Musée d'Orsay, Paryż.
Lato w Berck-sur-Mer i fascynacja morzem
W lipcu 1873 roku Manet wraz z rodziną spędził trzy tygodnie w Berck-sur-Mer – surowej, niezniszczonej przez masową turystykę wiosce rybackiej na wybrzeżu kanału La Manche w departamencie Pas-de-Calais. Pobyt nad otwartym morzem był dla artysty zbawienny: po traumatycznych przeżyciach oblężenia Paryża i wojny francusko-pruskiej szukał kontaktu z czystą, pierwotną naturą.
W „Marée montante” malarz uwiecznił moment popołudniowego przypływu. Woda oceanu z wolna zalewa płaską, piaszczystą plażę. Na pierwszym planie odpoczywają ciężkie, drewniane łodzie rybackie (flambarty) o ciemnych burtach, z których rybacy wyładowują sieci i połów. Wokół krzątają się kobiety w tradycyjnych, normandzkich czepkach i fartuchach.
Kompozycja jest horyzontalna, szeroka i otwarta. Manet zrezygnował z teatralnego dramatyzmu burzy – ukazał codzienny, odwieczny rytm pracy ludzi morza, doskonale wpisany w fazy księżyca i ruchy oceanu.
MalarzÉdouard Manet (1832–1883)
Dzieło i technikaMarée montante – Przypływ w Berck (ok. 1863–1882) Olej na płótnie
Kolekcja muzealnaMusée d'Orsay Paryż / Londyn
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Plenerowa swoboda i paleta ołowiu, piasku i piany
Płótno to powstało bezpośrednio na plaży, w warunkach polowych. Widać to w niezwykłej, szkicowej swobodzie pociągnięć pędzla. Manet nie cyzelował detali osprzętu łodzi – operował szerokimi, zdecydowanymi płaszczyznami barwnymi. Ciemne sylwetki łodzi tworzą mocne, geometryczne akcenty na tle jasnego, wilgotnego piasku.
Gama barwna jest wybitnie subtelna: dominują chłodne szarości, ołowiane błękity, ugry i spieniona biel grzbietów fal. Woda morska nie jest jednolitą plamą – mieni się odcieniami seledynu, bzu i grafitu pod zmiennym północnym niebem. To dzieło pokazuje, jak blisko Manet stał w owym czasie z poszukiwaniami młodych impresjonistów, zachowując jednak własną, charakterystyczną dyscyplinę konstrukcyjną.
“
„Morze to najwspanialsza ze szkół malarstwa. Nie ma na świecie nic bardziej nieuchwytnego i bardziej szczerego niż fala oceanu.”
Francuski skarb narodowy w Musée d'Orsay
Płótna z Berck-sur-Mer zostały entuzjastycznie przyjęte przez paryskiego marszanda Paula Durand-Ruela, który zakupił całą serię morską zaraz po powrocie artysty do stolicy. Obrazy te udowodniły, że Manet potrafi równie genialnie malować surową naturę, jak paryskie salony.
Dziś „Marée montante” znajduje się w prestiżowych zbiorach Musée d'Orsay w Paryżu, stanowiąc wspaniałe świadectwo morskich pasji mistrza i jego niezrównanej wrażliwości na ulotne zjawiska atmosferyczne.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Płótno znajduje się w zbiorach Musée d'Orsay w Paryżu. Regionalne zbiory malarstwa marynistycznego prezentuje również Musée de Berck-sur-Mer.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Marée montante”
Poczuj powiew morskiej bryzy, surowe piękno atlantyckiego wybrzeża i impresjonistyczną świeżość. Nasza kolekcja tekstyliów z motywem „Przypływu w Berck” Maneta to unikatowe torby, kosmetyczki i akcesoria szyte w Polsce z zachowaniem najwyższej wierności muzealnym barwom.
