Édouard Manet – Portret Berthe Morisot z wachlarzem

Kim była Berthe Morisot dla Maneta?

Berthe Morisot (1841–1895) była malarką, przyjaciółką Maneta i jego częstą modelką. Manet poznał ją w 1868 roku. Według Art Institute of Chicago przedstawił swoją bliską przyjaciółkę dwanaście razy w latach 1868–1874, w akwaforcie, litografii, obrazach olejnych i akwareli. Wśród nich jest m.in. obraz „Balkon” z 1868 roku.

W latach 1872–1874 powstało kilka portretów Morisot w czarnym stroju. Akwarela z Chicago pochodzi z ostatniego roku tej serii, 1874. W tym samym roku Berthe Morisot wyszła za mąż za młodszego brata malarza, Eugène'a Maneta.

Jak Manet namalował ten portret?

To akwarela na kremowym papierze, położona na delikatnym szkicu ołówkiem. Muzeum zwraca uwagę na ograniczoną paletę i połączenie dwóch technik. Suknię Manet malował metodą mokre na mokre, czyli kładł farbę na jeszcze wilgotny papier, tak że plamy koloru rozlewały się i łączyły. Potem suchym pędzlem podkreślił fakturę materiału i wstążki we włosach. Te faktury kontrastują z płaskim, przygaszonym tłem, dzięki czemu postać wyraźnie się od niego odcina.

Morisot siedzi na jasnej kanapie, z głową lekko zwróconą w prawo. Ma ciemne, upięte włosy z czarną wstążką i czarną aksamitkę na szyi. Prawą dłoń opiera na rozłożonym czarnym wachlarzu z różowymi akcentami, który trzyma przed sobą.

Który to portret z wachlarzem? Nie mylić z obrazem z Musée d'Orsay

Manet przedstawił Morisot z wachlarzem więcej niż raz, dlatego łatwo pomylić te dzieła. W Musée d'Orsay w Paryżu znajduje się obraz olejny „Berthe Morisot à l'éventail” z 1872 roku (60,4 × 45,2 cm), podarowany państwu przez Étienne'a Moreau-Nélatona i przyjęty w 1906 roku. W Palais des Beaux-Arts w Lille jest z kolei olejny „Portret Berthe Morisot z wachlarzem” z 1874 roku.

Grafika na naszych produktach przedstawia jednak trzecie dzieło: akwarelę z Art Institute of Chicago. Rozpoznać ją łatwo po niebiesko-zielonym tle, jasnej kanapie i swobodnych plamach farby wodnej.

Losy akwareli i gdzie ją zobaczyć

Akwarela mogła należeć do Jean-Baptiste'a Faure'a. Do 1910 roku była w posiadaniu Paula Cassirera z Berlina, który podarował ją żonie, Tilli Durieux. W 1935 roku sprzedano ją Margarete Oppenheim w Berlinie, a później przechodziła w rodzinie jej pasierbicy. Ostatecznie trafiła do Justina K. Thannhausera w Nowym Jorku, od którego w 1963 roku kupił ją Art Institute of Chicago. Należy do kolekcji Helen Regenstein (nr inw. 1963.812).