Manieryzm Habsburski · Księgi, Zakładki ze Wstążek i Satysfakcja Uczonego
Bibliotekarz (ok. 1566)
Błyskotliwy, pełen humoru i intelektualnej przewrotności obraz „Bibliotekarz” Giuseppe Arcimbolda to jedno z najwspanialszych dokonań w dziejach europejskiego malarstwa satyrycznego i konceptualnego. Namalowane około 1566 roku na wiedeńskim dworze cesarskim płótno przedstawia portret uczonego ułożony w całości z renesansowych ksiąg, pergaminów i bibliofilskich akcesoriów. Ciało i ramiona postaci tworzą oprawne w cielęcą skórę monumentalne tomy, głowę formuje otwarta księga o szeleszczących kartach, brwi to miniaturowe zakładki ze wstążek, a pędzel z lisiego ogona służący do omiatania kurzu tworzy zabawną perukę na czubku głowy. Dzieło uchodzi za błyskotliwą satyrę na uczonych dworaków, którzy kolekcjonowali książki dla pozorów erudycji, rzadko do nich w rzeczywistości zaglądając.
Giuseppe Arcimboldo, Bibliotekarz (ok. 1566) · Zbiory: Zamek Skokloster (Szwecja).
Dowcipny pamflet na cesarskich erudytów
Według powszechnej tradycji historycznej pierwowzorem bibliotekarza był Wolfgang Lazius – cesarski historyk, bibliofil i kurator oficjalnych zbiorów cesarza Maksymiliana II Habsburga w Wiedniu.
Arcimboldo, obdarzony niezwykłym zmysłem obserwacji i ciętym dowcipem, stworzył postać, która jest dosłownie i fizycznie „zbudowana z książek”, stając się żywym ucieleśnieniem pałacowego księgozbioru.
Wizerunek ten zachwycił cesarza, który doceniał wyrafinowane manierystyczne gry słowne i wizualne metafory; Giuseppe Arcimboldo pokazał, że malarstwo potrafi bawić najtęższe umysły epoki, zachowując najwyższą klasę warsztatową i precyzję rysunku.
Księgi poukładane na sobie tworzą postać o wyrazistej sylwetce, która wydaje się z dumą prezentować swe papierowe wnętrze całemu dworowi.
MalarzGiuseppe Arcimboldo (1526–1593)
Dzieło i technikaBibliotekarz (The Librarian / Il Bibliotecario) (ok. 1566) Olej na płótnie
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Geometria tomów i faktura pergaminu
W przeciwieństwie do miękkich, zaokrąglonych form owoców i kwiatów w cyklu pór roku, „Bibliotekarz” opiera się na surowych, geometrycznych bryłach i prostych liniach skórzanych grzbietów książek.
Malarz po mistrzowsku oddał haptyczne faktury starych opraw introligatorskich: chropowatą skórę, przetarte rogi manuskryptów, pożółkły pergamin oraz jedwabne wstążeczki indeksów służące jako zwinne palce dłoni.
Szara, neutralna kurtyna w tle nadaje scenie intymny nastrój uczelnianego skryptorium lub zacisznej biblioteki pałacowej, w której czas zatrzymał się w XVI stuleciu na zawsze, zapraszając do cichej lektury.
“
„Niektórzy ludzie spędzają całe życie wśród mądrych ksiąg, stając się sami niczym martwy papier, póki nie ożywi ich ogień prawdziwej myśli.”
Intelektualny szyk w domowym gabinecie
Obraz „Bibliotekarz” to absolutny klasyk dla wszystkich miłośników literatury, nauki, starych druków i wyrafinowanego renesansowego humanizmu.
Wprowadzony do domowej biblioteki, gabinetu do pracy czy salonu w postaci ekskluzywnych tekstyliów, nadaje wnętrzu unikalną atmosferę wiedzy, elegancji i błyskotliwego dowcipu, idealnie współgrając z drewnianymi regałami pełnymi książek i nastrojowym oświetleniem.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Płótno znajduje się w historycznych komnatach Zamku Skokloster w Szwecji, będąc ikoną europejskiej sztuki manierystycznej.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Bibliotekarz”
Wzbogać swój gabinet o niezwykłą opowieść o miłości do książek, wiedzy i renesansowej ironii. Ekskluzywne tekstylia z motywem „Bibliotekarza” Giuseppe Arcimbolda to propozycja łącząca bibliofilski klimat z najwyższą jakością polskiego rzemiosła.
