Giuseppe Arcimboldo namalował tę „Zimę” w 1573 roku jako część cyklu „Cztery pory roku” dla elektora saskiego Augusta. Starca w profilu tworzy sękaty pień drzewa, a jedynym żywym kolorem są cytryna i pomarańcza. Wersja z kwiatową ramą, pokazana na grafice, jest w Luwrze w Paryżu.
Giuseppe Arcimboldo (1526–1593), Zima (1573) · Musée du Louvre, Paryż.
Co przedstawia „Zima” Arcimbolda?
Postać to stary mężczyzna zwrócony w prawo. Skórę tworzy pomarszczona kora pnia, a jej spękania i narośla wyglądają jak zmarszczki. Oko to szczelina w drewnie, ucho to kikut odłamanej gałęzi, a usta tworzą dwa grzyby. Krótka, rzadka broda to drobne gałązki i korzenie. Włosy są plątaniną konarów, a z tyłu głowy wyrastają drobne listki.
Ramiona okrywa prosta mata ze słomy. Z piersi wyrasta gałązka, na której wiszą cytryna i pomarańcza. Cytrusy były jedynymi owocami dojrzewającymi zimą we Włoszech, więc Arcimboldo nie złamał tu logiki pory roku.
ArtystaGiuseppe Arcimboldo (1526–1593)
DziełoZima (1573) L'Hiver
Technikaolej na płótnie
Gdzie jest oryginałMusée du Louvre, Paryż
Dlaczego Zima była związana z cesarzem?
W kalendarzu rzymskim rok zaczynał się zimą. Dlatego Zima uchodziła za pierwszą i najważniejszą porę roku, a współcześni wiązali ją bezpośrednio z cesarzem. W pierwszej wersji obrazu z 1563 roku, dziś w Kunsthistorisches Museum w Wiedniu, starzec ma na płaszczu literę M, prawdopodobnie od imienia Maksymiliana.
W wersji z Luwru, przeznaczonej dla elektora Augusta Saskiego, płaszcz nosi herb Miśni, znak elektora. Cykl „Pór roku” ma parę w serii „Cztery żywioły”: Zimie odpowiada w niej Woda.
Co odkryła konserwacja w Luwrze?
Od maja 2023 do stycznia 2024 roku cztery „Pory roku” z Luwru przeszły konserwację w Centre de recherche et de restauration des musées de France. Analizy pokazały, że kwiatowe girlandy wokół postaci dodano najwcześniej w XVIII wieku. Zakrywały one około 4 cm oryginalnej malatury przy krawędziach, a w „Zimie” m.in. herb Miśni na płaszczu.
Girlandy usunięto, a fragmenty utracone przy dawnym przycinaniu i powiększaniu płócien odtworzono według kopii z XVII wieku. Grafika na naszych produktach pokazuje „Zimę” w stanie sprzed konserwacji, z girlandą.
Gdzie można zobaczyć „Zimę”?
Istnieją dwie najważniejsze wersje. Pierwsza, z 1563 roku i namalowana na desce, wisi w Kunsthistorisches Museum w Wiedniu. Druga, z 1573 roku, olej na płótnie, należy do Luwru. Luwr kupił komplet czterech pór roku w 1964 roku, a od czerwca 2024 roku obrazy wiszą w Wielkiej Galerii.
Wersję z Luwru najłatwiej rozpoznać po kwiatowej ramie widocznej na starszych reprodukcjach. Wiedeński pierwowzór nigdy jej nie miał.
