Giuseppe Arcimboldo namalował tę „Jesień” w 1573 roku jako część cyklu „Cztery pory roku”, który cesarz Maksymilian II przeznaczył dla elektora saskiego Augusta. Głowa mężczyzny w profilu jest ułożona z winogron, gruszek, jabłek i grzybów, a tułów tworzy drewniana kadź. Oryginał jest w Luwrze w Paryżu.
Giuseppe Arcimboldo (1526–1593), Jesień (1573) · Musée du Louvre, Paryż.
Co przedstawia „Jesień” Arcimbolda?
Postać to mężczyzna o krępych, szorstkich rysach, zwrócony w lewo. Policzek i nos tworzą jabłka i gruszki, podbródek to granat, a usta kolczasta łupina kasztana. Uchem jest grzyb, z którego zwisa figa jak kolczyk. Włosy to kiście winogron i liście winorośli, a na czubku głowy leży biała dynia, niczym czapka.
Szyja, złożona z gruszek i innych owoców, wyrasta z częściowo rozbitej kadzi. Jej klepki spina gałązka wikliny. Na ciemnym tle owoce mają ciepłe, złote i brązowe barwy.
ArtystaGiuseppe Arcimboldo (1526–1593)
DziełoJesień (1573) L'Automne
Technikaolej na płótnie
Gdzie jest oryginałMusée du Louvre, Paryż
Jak „Jesień” łączy się z resztą cyklu?
„Jesień” należy do czterech obrazów, w których Arcimboldo pokazał pory roku jako głowy z roślin. Cykl ma parę w serii „Cztery żywioły”, a Jesieni odpowiada w niej Ziemia. Postacie zwracają się do siebie parami: Jesień patrzy w stronę Lata, a Zima w stronę Wiosny.
Z pierwszej, wiedeńskiej serii z 1563 roku „Jesień” się nie zachowała. Przetrwały tylko „Lato” i „Zima” w Kunsthistorisches Museum. „Jesień” znamy więc z późniejszych wersji, m.in. z kompletu w Luwrze.
Jakie znaczenie mają głowy z owoców?
Pierwsze takie głowy Arcimboldo wręczył cesarzowi Maksymilianowi II w Nowy Rok 1569, razem z poematem Giovanniego Battisty Fontea. Tekst objaśniał alegorie: pory roku i żywioły miały wyrażać harmonię świata pod władzą Habsburgów.
Historyk sztuki Thomas DaCosta Kaufmann powiedział magazynowi Smithsonian, że w tych obrazach humor ostatecznie prowadzi do poważnej treści. Pierwszym wrażeniem jest żart, ale za nim stoi obserwacja przyrody i przemyślana pochwała władcy.
Jak „Jesień” trafiła do Luwru?
Cykl z 1573 roku był darem dla elektora Augusta Saskiego. Obrazy wymieniają inwentarze drezdeńskiej Kunstkammer z 1595 i 1610 roku. Wspominali je też Philipp Hainhofer w 1629 roku i Tobias Teubel w 1683 roku. Później obrazy prawdopodobnie opuściły Drezno, najpewniej w XIX wieku.
Luwr kupił cały komplet w 1964 roku. „Jesień” ma numer inwentarzowy RF 1964 32. W latach 2023–2024 obrazy przeszły konserwację, podczas której usunięto kwiatowe girlandy dodane najwcześniej w XVIII wieku. Od czerwca 2024 roku cykl wisi w Wielkiej Galerii Luwru. Grafika na produktach pokazuje obraz jeszcze z girlandą.
