Giuseppe Arcimboldo – Cztery pory roku w jednej głowie

Dla kogo Arcimboldo namalował ten obraz?

W 1587 roku Arcimboldo zakończył służbę na dworze Habsburgów i wrócił do Włoch, choć nadal malował dla cesarza. „Cztery pory roku w jednej głowie” to dzieło z tego późnego okresu. Według National Gallery of Art artysta namalował je dla przyjaciela, pisarza Gregoria Comaniniego, który opisał obraz w 1591 roku.

To inny obraz niż słynny cykl „Cztery pory roku”, w którym każda pora ma osobną głowę. Tutaj wszystkie cztery spotykają się w jednej postaci. Smithsonian Magazine zauważa w opisie ilustracji, że płótno może być zadumą nad starością.

Jak w jednej głowie mieszczą się cztery pory roku?

Podstawą jest pień starego drzewa. Kora z naroślami i sękami tworzy twarz zwróconą w lewo, a z głowy wyrastają nagie konary, jak u zimowego drzewa. Na tym pniu pojawiają się znaki pozostałych pór: kiść winogron i dojrzałe jabłka jesieni, liście bluszczu, a przy uchu para czerwonych wiśni.

Ramiona okrywa płaszcz ze snopków słomy i kłosów zboża, czyli lato. Pod nim, na piersi, kwitną róże i białe kwiaty, które przywołują wiosnę. Ciemne tło sprawia, że owoce i kwiaty mocno odcinają się od brązów pnia.

Gdzie jest podpis i jak namalowano obraz?

Obraz jest namalowany olejem na desce i ma 60,4 × 44,7 cm. W prawym górnym rogu, na gałęzi z łuszczącą się korą, Arcimboldo umieścił podpis „ARCIMBOLDUS F”. Litera F to skrót łacińskiego „fecit”, czyli „wykonał”. Artysta wpisał więc swoje nazwisko w samo drzewo, z którego zbudował postać.

Jak obraz trafił do Waszyngtonu?

Po Comaninim obraz odnotowano w 1656 roku w spisie majątku Giovanniego Pietra Cortoniego z Werony. Potem jego ślad zaginął. Odnaleziono go dopiero w 2006 roku w Anglii, w kolekcji rodziny, która miała go od początku XX wieku. Jeszcze w 2006 roku kupił go prywatny kolekcjoner z Holandii.

W latach 2007–2008 pokazano go na wystawie Arcimbolda w Musée du Luxembourg w Paryżu i w Kunsthistorisches Museum w Wiedniu, a w latach 2008–2010 wisiał jako depozyt w Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku. W 2010 roku kupiła go National Gallery of Art w Waszyngtonie z funduszu Paula Mellona (nr inw. 2010.77.1). W latach 2010–2011 był częścią wystawy „Arcimboldo, 1526–1593: Nature and Fantasy” w Waszyngtonie i w Palazzo Reale w Mediolanie.