Duma Narodowa · Święta Wojowniczka i Triumf w Reims
Dziewica Orleańska (1886)
Gdy w 1886 roku Jan Matejko zaprezentował w Wiedniu monumentalne płótno poświęcone narodowej bohaterce Francji, europejska krytyka była oszołomiona skalą i rozmachem kompozycji. „Dziewica Orleańska” to największy pod względem wymiarów obraz w dorobku krakowskiego mistrza: Joanna d'Arc na białym rumaku wjeżdża triumfalnie do Reims na koronację króla Karola VII. Płomienna wiara prostej dziewczyny z Domrémy, która ocaliła swoją ojczyznę przed obcym najeźdźcą, była dla Matejki czytelnym przesłaniem nadziei dla uciemiężonej Polski.
Jan Matejko, Dziewica Orleańska (Wjazd Joanny d'Arc do Reims) (1886) · Zbiory: Muzeum Narodowe w Poznaniu (Galeria w Rogalinie).
Wjazd do Reims 1429 roku i francuska bohaterka
W 1886 roku, będąc u szczytu sławy międzynarodowej, Jan Matejko podjął temat z historii powszechnej. Zafascynowany postacią Joanny d'Arc – prostej wiejskiej dziewczyny, która prowadzona głosami świętych stanęła na czele wojsk francuskich i przełamała oblężenie Orleanu podczas wojny stuletniej – postanowił namalować dzień jej największego triumfu.
Płótno ukazuje wjazd orszaku do Reims 17 lipca 1429 roku na uroczystą koronację delfina na króla Francji Karola VII. W centrum kompozycji na wspiętym, białym rumaku wjeżdża Joanna w lśniącej zbroi rycerskiej, z uniesionym mieczem i białą chorągwią z wizerunkiem Chrystusa w dłoni.
Wokół Dziewicy kłębi się rozentuzjazmowany tłum: rycerze, biskupi, wieśniacy i kobiety całujące jej stopy i strzemiona konia. Tuż za nią na karym koniu jedzie młody król Karol VII w purpurowym płaszczu z liliami burbońskimi, spoglądając na swoją wybawicielkę z mieszaniną podziwu i skrywanej zazdrości o uwielbienie ludu.
MalarzJan Matejko (1838–1893)
Dzieło i technikaDziewica Orleańska (Wjazd Joanny d'Arc do Reims) (1886) olej na płótnie
Kolekcja muzealnaMuzeum Narodowe w Poznaniu (Galeria Rogalińska) Poznań, Polska
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Mistycyzm w zbroi i alegoria polskiego losu
Format dzieła jest gigantyczny – obraz ma niemal dziesięć metrów szerokości i prawie pięć metrów wysokości, przewyższając rozmiarami nawet „Bitwę pod Grunwaldem”! Matejko zapełnił tę przestrzeń setkami drobiazgowo odtworzonych detali: gotyckimi zbrojami, herbami, szatami liturgicznymi i architekturą fasady katedry w Reims.
Największą siłą obrazu jest jednak ujęcie samej Joanny. Dziewica nie patrzy na wiwatujący tłum ani na króla – jej głowa jest odchylona do tyłu, oczy wzniesione ku niebu w mistycznym uniesieniu i modlitwie. Matejko dostrzegł w Joannie d'Arc uniwersalny symbol: niewinność i świętość potrafią pokonać najpotężniejsze militarne imperia. Dla Polaków pod zaborami przesłanie było oczywiste: wiara i poświęcenie przyniosą upragnioną wolność.
“
„Nie lękam się niczego, albowiem Bóg jest ze mną. Do tego zostałam stworzona, by wyzwolić moją ojczyznę.”
Skarb Galerii w Rogalinie i Muzeum Narodowego w Poznaniu
Płótno znajduje się w stałej ekspozycji Galerii Obrazów w Pałacu w Rogalinie (oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu). Przetrwało szczęśliwie zawieruchę obu wojen światowych, pozostając jednym z najbardziej spektakularnych dzieł historycznych w Europie Środkowej.
„Dziewica Orleańska” zachwyca rozmachem, feerią barw chorągwi i głębią religijno-patriotycznego przesłania. To hołd złożony kobiecej odwadze i czystości, które potrafią zmienić bieg historii narodów.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Największe płótno Jana Matejki można podziwiać w Pałacu w Rogalinie (Muzeum Narodowe w Poznaniu). Pamiątki związane z Joanną d'Arc dokumentuje Centre Jeanne d'Arc w Orleanie.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Dziewica Orleańska”
Wybierz rycerski splendor, niezłomną wiarę i epicki rozmach największego dzieła Jana Matejki. Nasza autorska kolekcja tekstyliów z motywem „Dziewicy Orleańskiej” to unikatowe torby, kosmetyczki i akcesoria szyte w Polsce z zachowaniem najwyższej wierności szlachetnym barwom oryginału.
