Duma Narodowa · Światłość Zmartwychwstania i Mistyczny Lot
Wniebowstąpienie (1884)
Gdy w 1884 roku Jan Matejko ukończył monumentalne płótno ołtarzowe ukazujące Chrystusa unoszącego się ku niebiosom, odsłonił przed publicznością rzadko spotykane w jego dorobku oblicze mistycznego wizjonera. „Wniebowstąpienie” to zachwycająca eksplozja nadprzyrodzonego światła: Zmartwychwstały Zbawiciel w bieli wznosi się ponad Górą Oliwną, podczas gdy u Jego stóp apostołowie i klęcząca Maryja zastyga w nabożnym uniesieniu i trwodze. Matejko połączył monumentalizm baroku z polską wrażliwością religijną.
Jan Matejko, Wniebowstąpienie Chrystusa (Wniebowstąpienie Pańskie) (1884) · Zbiory: Muzeum Narodowe w Warszawie (MNW).
Góra Oliwna i misterium czterdziestego dnia
W twórczości Jana Matejki dzieła o tematyce czysto religijnej zajmowały miejsce szczególne – artysta uważał wiarę za duchowy fundament wszelkiej moralności i nadziei narodowej. W 1884 roku, pracując w swojej krakowskiej pracowni, namalował wielkoformatowe płótno dedykowane misterium Wniebowstąpienia Pańskiego opisanemu w Dziejach Apostolskich.
Scena rozgrywa się o poranku na szczycie Góry Oliwnej w Jerozolimie. Kompozycja została podzielona na dwie sfery: ziemską i niebiańską. W górnej partii unosi się monumentalna postać Jezusa Chrystusa w promiennej, nieskazitelnie białej szacie z rękami wzniesionymi w geście błogosławieństwa.
Jego stopy ledwo dotykają złocistego obłoku, a z ran po gwoździach bije nadprzyrodzony blask. Twarz Chrystusa jaśnieje majestatem i miłosierdziem, gdy spogląda w dół na swoich uczniów, zapowiadając zesłanie Ducha Świętego i powtórne przyjście na końcu czasów.
MalarzJan Matejko (1838–1893)
Dzieło i technikaWniebowstąpienie Chrystusa (1884) olej na desce
Kolekcja muzealnaMuzeum Narodowe w Warszawie Warszawa, Polska
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Ekspresja apostołów i Matka Boża w błękicie
Dolna połowa płótna ukazuje krąg jedenastu apostołów oraz Matkę Bożą. Matejko z właściwym sobie geniuszem psychologicznym zróżnicował reakcje uczniów: święty Piotr klęczy z dłońmi przyciśniętymi do piersi w akcie głębokiej skruchy i pokory; młody Jan Ewangelista patrzy w niebo z dziecięcym zachwytem, osłaniając oczy przed oślepiającym blaskiem; inni zasłaniają twarze dłońmi, oszołomieni majestatem boskości.
Maryja, spowita w tradycyjny błękitny płaszcz, klęczy ze splecionymi dłońmi. Jej spojrzenie łączy matczyną czułość z nabożnym zrozumieniem zbawczego planu Boga. Paleta barwna dzieła urzeka szlachetnością: złociste światło świtu kontrastuje z głębokimi błękitami, szkarłatami i zielenią szat apostolskich, tworząc harmonijną symfonię sacrum.
“
„Po tych słowach uniósł się w ich obecności w górę i obłok zabrał Go im sprzed oczu.”
Klejnot Muzeum Narodowego w Warszawie
Płótno wchodzi w skład stałej kolekcji sztuki polskiej XIX wieku w Muzeum Narodowym w Warszawie, stanowiąc wspaniałe świadectwo religijnego nurtu w dorobku Jana Matejki.
„Wniebowstąpienie” zachwyca do dziś niezwykłą świetlistością, podniosłym nastrojem i monumentalną powagą. Przypomina o nadziei zmartwychwstania i o tym, że ponad wszelkimi ziemskimi zmaganiami istnieje świat wiecznego światła i pokoju.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Arcydzieło znajduje się w stałej ekspozycji Muzeum Narodowego w Warszawie (MNW). Szkice przygotowawcze przechowuje Dom Jana Matejki w Krakowie.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Wniebowstąpienie”
Wprowadź atmosferę mistycznego światła, duchowego pokoju i szlachetnego kunsztu do swojego domu. Nasza autorska kolekcja tekstyliów z motywem „Wniebowstąpienia” Jana Matejki to unikatowe torby, poszewki i akcesoria szyte w Polsce z zachowaniem najwyższej dbałości o detale.
