Namalowany w 1903 roku „Dziwny ogród” Józefa Mehoffera to jedno z najbardziej olśniewających, intrygujących i enigmatycznych arcydzieł w całych dziejach polskiego modernizmu i europejskiej secesji. W skąpanym w upalnym słońcu sadzie w podkrakowskich Siedliskach, pośród jabłoni uginających się pod ciężarem owoców, spacerują trzy postacie: nagi, jasnowłosy synek artysty Zbigniew z naręczem polnych kwiatów, elegancka żona Jadwiga w szafirowej sukni i szerokim kapeluszu oraz wiejska niania w tradycyjnym stroju góralskim. Jednak nad tą sielską idyllą domowego szczęścia unosi się olbrzymia, potężna złota ważka o rozpiętych, witrażowych skrzydłach, wprowadzając do ogrodu aurę baśniowej niezwykłości i metafizycznej zagadki.
Józef Mehoffer, Dziwny ogród (1903) · Zbiory: Muzeum Narodowe w Warszawie.
Słoneczna idylla i potworny owad ze złota
W „Dziwnym ogrodzie” Józef Mehoffer stworzył kompozycję o niebywałej sile koloru i dekoracyjności. Upalne letnie słońce przesyca każdy liść, jabłko i fałdę materii, tworząc wrażenie ziemskiego raju, w którym panuje wieczne lato i niewinność.
W centrum uwagi widza natychmiast pojawia się jednak fantastyczna, olbrzymia ważka szybująca na pierwszym planie tuż nad głową małego Zbyszka. Jej rozmiary są nienaturalne – owad ma niemal pół metra długości, a jego złote, metalicznie lśniące ciało i koronkowe, witrażowe żyłkowanie skrzydeł zdradzają rękę genialnego projektanta witraży.
Ta niezwykła dysproporcja skali i obecność owada wywołują natychmiastowe pytanie o sens symboliczny: czym jest owa ważka i dlaczego zawisła nad bezpiecznym azylem rodziny malarza?
MalarzJózef Mehoffer (1869–1946)
Dzieło i technikaDziwny ogród (1903) olej na płótnie
Kolekcja muzealnaMuzeum Narodowe w Warszawie Warszawa, Polska
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Alegoria czasu, natury czy demiurg sztuki?
Historycy sztuki od ponad stu lat proponują rozmaite interpretacje złotej ważki. Dla jednych jest symbolem słońca, witalności i ulotności letniego dnia. Dla innych – personifikacją samego artysty, demiurga unoszącego się nad swoim małym światem i czuwającego nad bezpieczeństwem najbliższych.
Ważka może być również symbolem kruchości szczęścia i nieuchronnego upływu czasu (motyw vanitas) – przypomnieniem, że beztroskie dzieciństwo i upalne lato miną równie szybko, jak mignięcie owadzich skrzydeł w słońcu.
Geniusz kolorystyczny Mehoffera w tym obrazie osiąga absolutne wyżyny: szafir sukni Jadwigi kontrastuje ze złotem owoców, soczystą zielenią trawy i karminem góralskich koralów, tworząc secesyjną tkaninę malarską najwyższej próby.
“
„Dziwny ogród to triumf życia, które nie boi się marzenia. Każdy z nas nosi w sobie taki sad, nad którym czuwa złota ważka pamięci.”
Duma warszawskiego Muzeum Narodowego
„Dziwny ogród” to powszechnie uznane arcydzieło światowego formatu, będące najjaśniejszą gwiazdą młodopolskiej kolekcji w Muzeum Narodowym w Warszawie.
Obraz ten hipnotyzuje kolejne pokolenia widzów swoją świetlistością, radosną energią i baśniową zagadką, pozostając najpiękniejszym pomnikiem rodzinnego szczęścia i triumfu secesyjnego kunsztu w Polsce.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Arcydzieło zajmuje honorowe miejsce w Galerii Sztuki XIX Wieku w Muzeum Narodowym w Warszawie (Al. Jerozolimskie 3).
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Dziwny ogród”
Wprowadź do swojego domu promieniste światło secesyjnego raju, baśniową tajemnicę i radosną energię arcydzieła Józefa Mehoffera. Nasza autorska kolekcja tekstyliów z motywem „Dziwnego ogrodu” to luksusowa propozycja dedykowana pasjonatom wielkiej sztuki i doskonałego polskiego rzemiosła.
